Oppgrader til nyeste versjon av Internet eksplorer for best mulig visning av siden. Klikk her for for å skjule denne meldingen
Ikke pålogget
{{session.user.firstName}} {{session.user.lastName}}
Du har tilgang til Idunn gjennom , & {{sessionPartyGroup.name}}

«Eg har ingen familie» - Identitet, deltakarroller og tolking i asylsøkjarintervju

KJELSVIK, BJØRGHILD. Ph.d. i lingvistikk, Universitetet i Oslo 2008. Tilsett ved Institutt for lingvististiske og nordiske studium, Universitetet i Oslo, 2009–2012. Engasjert som konsulent for Språkrådet sidan 2012.

bjorghild.kjelsvik@iln.uio.no

  • Side: 58-86
  • Publisert på Idunn: 2015-03-04
  • Publisert: 2015-03-04

I behandlinga av søknadane om asyl i Norge inngår asylintervju som ein viktig reiskap for UDI når det gjeld å fastslå identiteten til asylsøkjaren og om asylgrunnlaget er gyldig. Det er derfor viktig å auke innsikta i korleis desse intervjua fungerer, og om dei faktisk gir dei opplysningane dei skal med tanke på ein juridisk korrekt prosedyre. Intervjua inneheld mykje forteljing og er derfor eigna for narrativ analyse, i samsvar med den rike forskinga på narrativar og identitet. Formålet med denne artikkelen er å vise korleis ein asylsøkjar prøver å konstruere ein relevant identitet i intervjuet ved å bruke visse diskursar og posisjoneringar når han fortel om seg sjølv. Analysen viser korleis dette mislykkast i møte med UDIs intervjusjanger og også korleis tolken innverkar på resultatet. Interaksjonen i intervjuet er analysert ved hjelp av deltakarroller og posisjonering, og ei sosialkonstruktivistisk identitetsforståing ligg til grunn for analysen av dei ulike narrativane.

Nøkkelord: asylsøkjarintervju, identitetsforhandling, narrativanalyse, interaksjon, deltakarroller

“I have no family”: Identity, participation roles and interpreting in interviews of asylum seekers

In the processing of asylum applications in Norway, the interview is an important instrument for the Immigration Authorities (UDI) in determining the personal identity of the applicant, and the validity of his or her motivation for asylum. It is thus important to increase our understanding of what happens during these interviews, and the extent to which interviews provide the required information for a judicially correct procedure. The interviews contain a large number of narratives, and therefore a research method using narrative analysis is a relevant way of dealing with the data, as shown by the rich research on narratives and identity. The purpose of this article is to show how an asylum applicant tries to construct an identity in the interview through framing his experiential narrative in certain ways. The analysis shows how this endeavor fails as he faces the interview genre of the UDI, and also how the interpreter influences the outcome of the interview. The interaction is analysed using Goffman’s participation framework, and a social-constructivist understanding of identity underlies the analysis.

Keywords: asylum interviews, identity negotiation, narrative analysis, interaction, participation framework

 

Asylsøkjarar er eit stadig tilbakevendande tema i norsk debatt, og ikkje så lite av ei heit potet. På den eine sida finn vi dei som er sterkt kritiske til innvandring i det heile og asylsøkjarar spesielt: ein ser på dei som lite truverdige menneske som prøver å komme seg inn i Norge og (urettmessig) få del i alle våre velferdsgode. På den andre sida har vi dei som vaktar over menneskerettskonvensjonar og -lover, og som stadig peikar på det problematiske i å returnere menneske til mogeleg livsfare i deira eigne land. Midt imellom har vi til dels store grupper som på meir lokal basis engasjerer seg for enkeltpersonar eller mindre grupper som står i fare for å bli sendt ut av landet. Uansett er feltet sterkt politisert, i heile den vestlege verda (Gibney 2001). Fokus for UDIs praksis ligg likevel på juridisk korrekt gjennomføring av asylprosessane, slik at både godkjenningar og avslag på asylsøknader kan forsvarast som lovlege og rette.

Asylintervju, identitet og sjangrar

Asylintervjuet er heilt sentralt i vurderinga av asylsøknadane. Utlendingsdirektoratet (UDI) legg sterk vekt på å gjennomføre intervjua på ein måte som ivaretar asylsøkjarane sine menneskerettar på alle nivå. Dei brukar m.a. så langt det er mogeleg tolkar med utdanning og norsk statsautorisasjon (Linnestad & Buzungu 2012:13). UDI nyttar dessutan ein faseinndelt intervjumetode med premisslegging, fri forteljing og oppfølgjingsspørsmål. Metoden er meint å skulle gi rom for asylsøkjaren si eiga stemme, og intervjuarane får god opplæring i å bruke den. Så då er vel alt i orden?

Eit djupdykk i reelle intervjudata viser eit meir nyansert bilete. Det som asylsøkjaren prøver å fortelje kjem ikkje alltid igjennom på ein forståeleg måte. Problemet heng saman både med ulike forståingar av identitet hos deltakarane i samtalen, og med intertekstuelle gap (Briggs & Baumann 1992:147) mellom sjangrane for asylintervju og dei forteljingane som kjem fram der. UDIs forventningar til korleis ei gyldig asylforteljing skal vere har intertekstuelle linkar til lovtekstar og diskursar om asylfeltet. Asylforteljingane viser ofte linkar til heilt andre tekstar og diskursar. Tolkens referanserammer (Wadensjö 1998a:201) vil også ofte ligge nærare UDI si forståing, og dermed kan noko av det asylsøkjaren prøver å få fram forsvinne i omsetjinga.

I denne artikkelen skal eg sjå nærare på identitetsforhandling slik den føregjekk i eit faktisk intervju av ein asylsøkjar på UDI. I samtalen samverkar sjangerforventningane knytte til ulike forteljingstypar (svar på spørsmål, generiske forteljingar og heimlandsforteljingar) med deltakarrollene som samtalepartane går inn i. Særleg tolkens rolle i denne samtalen er eit sentralt element i tekstproduksjonen av intervjurapporten, og målet for artikkelen er også å vise korleis tolkens deltakarroller kan påverke asylsøkjarens narrative identitetskonstruksjon.

I det følgjande skal eg først gjere greie for datamaterialet eg har brukt og korleis eg har arbeidd med det. Deretter kjem ein gjennomgang av dei to viktigaste teoretiske analyseverktøya, deltakararroller og narrative strukturar slik dei framtrer i asylsøkjarintervju. Dette blir så anvendt på utdrag frå datamaterialet, før eg diskuterer funna i den siste delen av artikkelen.

Data og metode – analyse av narrativar i institusjonelle samtalar

Materialet mitt byggjer på lydopptak av asylintervju gjennomført av UDI i løpet av 2010. Det er ikkje vanleg praksis å gjere opptak av slike intervju, men etter godkjenning av prosjektet mitt frå Norsk Samfunnsdata og i dialog med UDI, blei det gjort nokre lydopptak som så blei gjort tilgjengeleg for forskinga mi. Eg var interessert i afrikanske asylsøkjarar, både på grunn av min eigen kjennskap til afrikanske tilhøve, og på grunn av at afrikanske asylsøkjarar som gruppe har klare utfordringar (Blommaert 2001, 2010; Maryns 2005:155–173). Eg bad derfor om intervju med asylsøkjarar frå Vest-Afrika, ei gruppe som også mange intervjuarar ved UDI opplever som vanskeleg å intervjue på ein tilfredsstillande måte. Eg har detaljtranskribert fire slike intervju og analysert dei. Hovudfokuset for analysen var asylsøkjarane som migrantar og korleis dei konstruerer identitet i forteljingane sine. Dette har i liten grad har vore fokusert ved analysar av institusjonelle intervju i Norge, samstundes som identitet spelar ei svært viktig rolle i slike intervju, som vi skal sjå nedanfor.

Eg var ikkje sjølv til stades ved intervjua, men fekk tilgang til lydopptaka i etterkant. Alle deltakarar blei informerte om at intervjuet blei teke opp på band. Sidan dette ikkje er vanleg praksis, og intervjuar dessutan måtte styre opptaksutstyret, var intervjuar på førehand informert om lydopptaket og at det skulle brukast til forsking. Etter intervjuet fekk tolk og asylsøkjar informasjonsbrev og skjema for samtykkeerklæring, og berre intervju der alle ga samtykke til min bruk av materialet blei overlatne til meg. Eg fekk tilgang på i alt sju intervju, med seks menn og ei kvinne, frå Nigeria, Sierra Leone og Elfenbeinskysten. Ingen av desse fekk asyl. Alle anka til Utlendingsnemnda og fekk nytt avslag. Sakene var stort sett avgjorde før eg begynte å transkribere opptaka.

Lydopptaka har ei lengde på opptil fire og ein halv time; det kortaste er på 39 minutt. Opptaka blei lagra lokalt på UDI, og sjølve transkripsjonsarbeidet blei utført der på ein PC utan nettilgang. Transkripsjonane er anonymiserte ved at pseudonym er brukte for personnamn og stadnamn. Eg brukte Transcriber vs. 1.5 som transkripsjonsverktøy, og NVivo 9 som analyseverktøy i det vidare arbeidet med transkripsjonane.

Berre to intervjuarar var involvert i prosjektet, begge norske kvinner. Dei fire transkriberte intervjua har ulike tolkar, alle norske. Asylsøkjarane vel sjølve intervjuspråk (innanfor ramma av språk som UDI kan skaffe tolk til). Eg bad om å få intervju på engelsk eller fransk med vestafrikanske asylsøkjarar til mitt prosjekt, sidan eg har god kjennskap til afrikansk fransk og ein del til afrikansk engelsk frå tidlegare opphald i Kamerun. Tolkane i intervjua er gode i engelsk og fransk, og leitar i liten grad etter ord. Den franske tolken kjenner kanskje ikkje så godt til afrikansk språkføring, men har elles høg kompetanse i fransk.

Samtalen går føre seg på to språk i intervjuet, og dette har eg vist ved å dele transkripsjonen i kolonnar. Den norske delen av samtalen står til høgre i alle utdraga, den franske til venstre. Tolken sine bidrag finn vi i begge kolonnar, dei dannar slik eit sikksakk-mønster i transkripsjonen. Transkripsjonen har ein midtkolonne der den franske samtalen er omsett. Sjå elles Appendiks for andre transkripsjonskonvensjonar.

Byråkratisk og sosialkonstruktivistisk identitetsforståing

Dei statlege forpliktingane rundt flyktningar og asyl er nedfelt i ei rad konvensjonar vedtekne av FN, med flyktningkonvensjonen frå 1951 som basis. Konvensjonen og den seinare utviklinga av asylinstituttet er grunnleggjande prega av ei individbasert forståing av kva det er å vere flyktning og ha rett til vern (Goodwin-Gill 1985). Forståinga byggjer direkte på konvensjonen si formulering om kva som må ligge til grunn for å få asyl i eit anna land: «ei godt grunngjeven frykt for forfølging på grunn av rase, religion, nasjonalitet, medlemskap i ei særskilt sosial gruppe eller politisk meining» (UNHRC 2010:Art. 1). Asylinstituttet er knytt til prinsippet om non-refoulement, «ikkje-avvising» – retten til å ikkje bli returnert til eit land der liv og helse står i fare (UNHRC 2010:Art. 33).

Den individbaserte forståinga av asyl løftar fram personleg identitet som heilt sentral for å få asyl og har direkte innverknad på UDI sin praksis i behandlinga av asylsøknader. Frå UDI si side handlar det om identitet på to måtar:

  • Personleg identitet med namn og nummer knytt til eit bestemt samfunn; nasjonalitet

  • Identitet som asylsøkjar: person med ei forfølgjingshistorie som kan nyttast som asylgrunnlag

Begge desse identitetskonstellasjonane heng i og for seg tett saman, fordi asylgrunnlaget i høg grad vil vere prega av kven søkjaren seier han/ho er og kvar han/ho kjem frå. Begge konstellasjonane er også prega av ei byråkratisk identitetsforståing, og er først og fremst oppteken av truverdige identitetsdokument frå kompetente myndigheiter. Forteljingane til asylsøkjaren blir heile tida vegne opp mot det byråkratiske kravet om autentisert personleg identitet og gyldig asylgrunnlag

Den byråkratiske forståinga av personleg identitet skil seg frå den sosialkonstruktivistiske identitetsforståinga, slik vi finn den m.a. i narrativ analyse. Det finst no ein sterk forskingstradisjon på identitetskonstruksjon i forteljingar (Bamberg, De Fina & Schiffrin 2007; Baynham 2005; Baynham & De Fina 2005; Blommaert 2008; De Fina 2000, 2003, 2006; De Fina & Georgakopoulou 2012; De Fina, Schiffrin & Bamberg 2006; Georgakopoulou 2007; Ochs & Capps 1996; Wortham 2000). Denne identitetsforskinga har vore oppteken av korleis folk flest byggjer seg ein identitet når dei fortel om seg sjølv og andre. Slike forteljingar viser korleis ein person ønskjer å framstå, både kortsiktig i den aktuelle forteljingssituasjonen og meir langsiktig i eige liv. Kjende skjema for identitetar slik dei finst i samfunnet til forteljaren blir ofte brukt som ressursar for denne narrative identitetskonstruksjonen.

Dette aspektet ved identitet har i liten grad vore vektlagt ved asylintervju, sjølv om asylsøkjaren si frie forteljing om kvifor han eller ho søkjer om vern i Norge har ein framtredande plass i intervjuet. I staden styrer den byråkratiske identitetsforståinga forventinga til asylsøkjaren: forteljinga skal klargjere asylgrunnlaget og sannsynleggjere den personlege identiteten som rett merkelapp.

Problemstilling og forskingsspørsmål

Så kva slags identitet er det asylsøkjaren prøver å få fram i si forteljing? Er det den byråkratisk forståtte personlege identiteten som UDI ser etter, eller tar asylsøkjarar med seg meir lokale diskursar om kven ein må vere for å få hjelp og vern?

Slike tema har vore lite undersøkte i norsk samanheng, trass i vektlegginga av ivaretaking av menneskerettane og ein juridisk korrekt prosess. Det manglar med andre ord ei forståing av korleis ein person kan bruke forteljingar i identitetskonstruksjonen sin, ut over den byråkratiske identitetsforståinga. Det manglar også ei forståing av kva ein slik annleis identitetskonstruksjon kan tyde for vurderinga av søknaden. Endeleg manglar det kunnskap om kva språklege verkemiddel som ofte blir brukt i identitetskonstruksjon – og om korleis tolkinga lett kan komme til å endre desse dersom tolken blir medforfattar av forteljinga.

I den følgjande artikkelen vil eg gå inn på korleis ein asylsøkjar i si forteljing prøver å bygge opp ein bestemt identitet for seg sjølv, basert på diskursar han kjenner frå sitt heimemiljø. Intervjuaren på si side prøver å opplyse saka ut frå praksis i UDI, og har heilt andre forventningar til kva som bør forteljast.

I dette intervjuet fungerer i tillegg tolken som ein tilslørande faktor, og eg skal derfor seie mykje om hennar rolle i kommunikasjonen i intervjuet. Deltakarroller som ytrar, tekstforfattar og eigar (Goffman 1981) spelar ei viktig rolle i analysen av kommunikasjonen i intervjuet.

Forskingsspørsmåla er:

  • Kva for deltakarroller spelar saman i asylsøkjaren si identitetsforhandling?

  • Korleis posisjonerer tolken seg i høve til deltakarrollene i interaksjonen?

  • Korleis påverkar dette tekstproduksjonen i intervjuet?

Eg skal først kort gjere greie for omgrepet deltakarroller. Eg presenterer så nokre narrative sjangrar og identitet, før eg tek opp deltakarrollene til tolken i dette spesifikke intervjuet og ser på tekstproduksjonen her. Deretter går eg inn på identitetsforhandlinga til asylsøkjaren før eg summerer opp og konkluderer artikkelen.

Deltakarroller og tekstproduksjon i asylintervju

Ein av grunnane til at asylintervju er så viktige i asylprosedyren, er at mange røyster her blir bringa saman før teksten blir fiksert i ein skriven rapport, som så seinare utgjer ein viktig del av vedtaksgrunnlaget i saka. Sjølv om intervjuet er ein samtale mellom asylsøkjar og intervjuar, er denne samtalen nesten alltid formidla gjennom tolk, slik at det i realiteten er tre deltakarar i samtalen. Samtalen er dermed også på eit vis delt i to: ein samtale føregår mellom intervjuaren og tolken, og ein annan samtale mellom tolken og asylsøkjaren; dette er tydelegast der intervjuaren og asylsøkjaren ikkje i det heile forstår kvarandre sine språk. Her får tolken ein svært viktig funksjon som koordinator av samtalane, der tolkeytringane vever seg inn i begge samtalane og føyer kommunikasjonen saman til ein sams tekst (Wadensjö 1998a).

Mange tekstlag er med i tekstproduksjonen, både lokalt med dei tre deltakarane i sjølve intervjuet, og vidare ved at andre aktørar og tekstar blir siterte eller aktualisert inn i samtalen. Her er Goffmans deltakarroller (Goffman 1981) nyttige reiskapar i analysen av både interaksjonen og gjenbruken av andre tekstar.

Deltakarroller

Goffman (1981) deler avsendaren opp i fleire roller som ytrar, formulerar og eigar (animator, author, principal) av bodskapen. Ei fjerde rolle er figur (figure), der talaren omtalar seg sjølv i si eiga ytring, her er det lett å sjå ei bru over til sjølvbiografiske forteljingar. Som oftast er ein talar samstundes både ytrar, formulerar og eigar av sitt eige bodskap, men rollene kan også splittast på ulike personar. Eit døme er ein taleskrivar for ein politikar: han formulerer talen, men det er politikaren som både eig bodskapen og ytrar talen. I tolka samtalar blir tolken ytrar og delvis formulerar av dei to andre deltakarane sine ytringar, men er likevel ikkje eigar av bodskapen i ytringane.

Samtalar er situasjonar der deltakarane heile tida skifter mellom å vere avsendar og mottakar etter som ordet går fram og tilbake. Mottakarrolla inneheld mange mogelege posisjonar i forhold til ytringa, slik som utpeika adressat (addressee), legitim tilhøyrar (ratified bystander), overhøyrar (overhearer) og tjuvhøyrar (eavesdropper); kvar av desse posisjonane kan igjen innehalde grupper av fleire personar. Som døme på splitting av mottakarroller kan eg nemne konvensjonen for stortingsinnlegg, som er stila til Herr president!, men i praksis er retta mot andre representantar, presselosjen og den norske offentlegheita.

Goffman (1981) brukar dette deltakarrammeverket til å reflektere over det han kallar footing, altså fotfeste eller plassering i forhold til det som blir sagt, til teksten. Andre omgrep som ofte blir nytta er stance (ståstad, standpunkt eller positur) og positioning, posisjonering (Jaffe 2009). Andre forskarar, som Irvine (1996:136), har peika på at det ikkje er splittinga på fleire personar som er det mest interessante ved rollene. I staden er det nyttigare å klargjere korleis rollene kan vere samanknytte i same utsegn av same person og peika mot andre tekstar og andre deltakarar i tekstproduksjonen. Det er altså prosessen som har ført til at teksten no er som den er og har den effekten den har, som bør stå i fokus.

I den tolkefaglege litteraturen er det særleg Cecilia Wadensjö (Wadensjö 1998a, 1998b) som har teke opp Goffmans deltakarrammeverk for å analysere tolka samtaler. Ho viser korleis forståinga av tolkerolla som rein overføring av tekst frå eitt språk til eit anna, ikkje fangar opp det sosiale samspelet i tolka samtaler og korleis ytringane får meining innanfor situasjonen. Ho peikar på tolkens rolle som rekapitulator av det som blir sagt, men også korleis ein tolk kan gå inn i ei direkte responderande rolle i oppklaringsspørsmål (Wadensjö 1998a:82–94). Påvisinga av korleis deltakarane i ei tolka samtalen orienterer seg ut frå både konvensjonell meining og frå situert meining knytta til samtaletypen, i tillegg til rollene som ligg i rammeverket, er nyttig for å forstå samhandlinga også i asylintervju (Wadensjö 1998a:152–155). Ho ser spesielt på korleis tolkar koordinerer kommunikasjonen.

Om fotfeste og posisjonering; samansette identitetar

Når ein ytrar gjengir ein annans tale, er gjerne denne andre formulerar av teksten, ofte også eigar, men den noverande ytraren kan likevel bruke dette for å formulere ein meir kompleks bodskap i samtalen. Slike prosessar viser til det vi kan kalle samansette eller laminerte identitetar (laminated identities) som er viktige for kva deltakarane utfører med det dei ytrar i ein samtale.

Vi skal sjå på eit lite eksempel på dette, nemleg ei ytring frå ein intervjuar (IntF2), med omsetjing av tolk A, henta frå premissleggingsdelen i eit asylintervju. Ho seier i utdrag 1:

UTDRAG 1

IntF2:

Det er også min plikt å opplyse alle som søker beskyttelse i Norge, at, det er ulovlig etter norsk lov å bevisst oppgi uriktige opplysninger.

Tolk A:

It is also my duty to inform everyone who seeks asylum in Norway, that- who comes here for an interview, that according to Norwegian law, it is punishable to give untrue information to the authorities.

Intervjuaren brukar her eit formelt språk, med klare tekstlege førelegg i lover og forskrifter, men det veit neppe asylsøkjaren frå Nigeria noko om. Men han oppfattar kanskje at når ho via tolken snakkar ut frå my duty og according to Norwegian law, så snakkar ho på vegne av immigrasjonsmyndigheitene i Norge, som ein representant for dei. Det er dei som har pålagt ho denne plikta og som derfor eig bodskapen, ho er berre ein ytrar, rett nok med ein god del makt overført frå dei ho representerer. Bodskapen er heller ikkje retta spesifikt til denne asylsøkjaren, dette gjeld alle som vil ha asyl – dermed får ho sagt at ho ikkje mistenkjer han spesielt for å skulle ville gi uriktige opplysningar. Ved på denne måten å vise til høgare makter som opphav til bodskapen og ei større gruppe av mottakarar også bestemt ovanfrå, kan intervjuaren posisjonere seg sjølv som representant for maktutøvinga i Norge, ytste finger av «lovens lange arm», men likevel på lokalt plan i denne samtalen positivt innstilt til denne asylsøkjaren. Slik kan deltakarrollene laminerast saman i ei og same ytring for å skape ein viss identitet for ein deltakar. Ved å posisjonere seg slik gir intervjuaren viktige signal i samhandlinga, og desse signala går ut over det reint saklege som ligg i informasjonen om asylsøkjaren si plikt til å tale sant i intervjuet.

Tolking og deltakarroller i asylsøkjarintervju

Tolken er i denne samanheng ideelt sett ein ytrar, med ein viss tekstforfattarfunksjon, som berre skal overføre den andre sine ytringar til eit anna språk. Tolken eig ikkje teksten som ho omset, den eigast av enten asylsøkjaren eller intervjuaren. Det er dermed desse andre sin eigarskap til utsegnene som gir tolkens ytringar autoritet, dei er viktige nettopp i kraft av å ha sitt opphav i ein annans munn. Eigne tillegg eller frådrag vil diskvalifisere tolkinga, om dei då blir oppdaga. Dette blir også understreka i dei offentlege retningslinjene for tolkar på Integrerings- og mangfoldsdirektoratet sin tolkeportal (IMDI n.d.). For å ta to døme frå mitt materiale: når intervjuaren seier «tolken og eg», seier tolken «the interpreter and I» i sin tur, og når asylsøkjaren seier «Can go on», omset tolken «Kan fortsette». Det er viktig at tolken ikkje tar ansvar for å vurdere kva den eine eller andre parten forstår eller ikkje, men tar med alt, også lett forståelege tilbakemeldingar av typen ja eller nei (IMDI n.d.; Wadensjö 1998b). Wadensjö (1998a) viser også korleis kommunikasjonen nokre gongar kan tene på at tolken ikkje omset heilt ord for ord, men brukar ei djupare forståing av kva partane seier, men det krev sjølvsagt at denne forståinga faktisk er der.

Tolking i institusjonelle samtaler er først og fremst konsekutivtolking (UDI 2003:6), også kalla dialogtolking (Nilsen 2011:64; Wadensjö 1998a). I konsekutivtolking ligg tolk etter ytringane til dei andre deltakarane og gjentar det som blir sagt. Frå mitt materiale finn eg tolkar som fungerer nesten som eit pingpong-bord der ballen er nedi for kvart slag. Tolken er inne på kvar ting som blir sagt av dei andre to, og sender ballen vidare over bordet.

Det er også viktig at tolken er ein god turtakar, som bevisst brukar relevante turskiftepunkt (Sacks, Schegloff & Jefferson 1974) i koordineringa av samtalen. Slike punkt oppstår når ein deltakar brukar avsluttande setningsintonasjon, og ytringa elles framstår som ein ferdig heilskap. Ein god tolk veit kva turfordeling i samtale går ut på, og brukar det bevisst og aktivt ved å ta ordet når turskiftepunkta er der. Ho redigerer lite, men ligg tett på originalen. Verken intervjuar eller asylsøkjar blir særleg forstyrra av tolkinga hennar, i staden er det deira samtale som er i sentrum.

Narrativ struktur og forteljingstypar i asylintervju

Asylintervju inneheld mykje forteljing. For å gjere greie for asylgrunnlaget må asylsøkjarane fortelje om kva dei har vore utsett for i heimlandet, og korleis dei kom til å søkje asyl i Norge. Oppfølgjingsspørsmål fører også til mange større eller mindre forteljingsbolkar, både om det som har skjedd og kva dei er redde for vil skje om dei reiser tilbake. La oss sjå på nokre ulike sjangrar som finst for desse forteljingane, og korleis dei ulike typane samspelar med deltakarrollene i intervjusituasjonen.

Den «kanoniske» forteljinga

Ei lang rekkje av narrativstudiar med utgangspunkt i arbeidet til Labov og Waletzky (1997 [1967]) går ut frå ein bestemt forteljingstype med visse strukturelle trekk, ofte kalla «den kanoniske forteljinga». Den blir gjerne innleia med eit kort samandrag, og gir så ei orientering om karakterar og tid og stad for hendingane. Så innførast ein komplikasjon, eit problem som set i gang handlinga. Handlinga blir typisk gjengitt med forteljande setningar i kronologisk rekkefølgje. Det byggjer seg opp til ei spenningsutløysing, ofte omgitt av forsterkande utsegner om kjensler og ytringar frå karakterane (konstruert dialog, Tannen 2007), såkalla evalueringar. Mange forteljingar har også ei punch line, ei treffande ytring som utgjer poenget. Så rundast handlinga av og blir knytt til notida og forteljingssituasjonen igjen, ved ei oppsummering eller ein moral. Dette er det vi alle lett kjenner att som ei forteljing.

Vanlegvis handlar slike forteljingar om unike hendingar, altså om bestemte personar eller karakterar, på bestemte tider og stader, om dei no er fiktive eller representasjonar av verkelege hendingar. Ein del forskarar har sett det som eit kriterium for «ekte» forteljingar at hendingane er (presentert som) unike og faktiske, medan andre vil seie at alle forteljingar inneheld eit fiksjonselement, sjølv om dei omhandlar faktiske hendingar (De Fina & Baynham 2005:3).

Forteljingar om sjølvopplevde hendingar, eller i det minste forteljingar som ein sjølv har fått frå påliteleg hald, kan lett knytast til tanken om avsendarroller – her er forteljaren eigar, forfattar/formulerar, og ytrar av historia han fortel. Samtidig vil ytringar frå karakterane i forteljinga også vere knytt til andre eigarar og formulerarar, noko som kan gi høve til «laminerte» identitetar for forteljaren, jf. ovanfor.

Generiske forteljingar og heimlandsforteljingar

Men det finst andre typar forteljingar. Ein type kan vi kalle generiske forteljingar (generic narratives) (Baynham 2003, 2006). Desse handlar nettopp ikkje om unike hendingar; i staden er dei prega av det vanlege, det typiske, det som hender ofte og med mange.

Generiske forteljingar er gjerne hegemoniske, altså forteljingar utforma av dei som har makt til å definere situasjonen for andre, eller som framstår som representantar for ei gruppe. Innanfor migrasjonsfeltet finn vi til dømes forteljinga om den heroiske mannen, familieforsørgjaren som dreg til eit anna land og skaffar seg jobb der, sender pengar heim og til slutt hentar familien sin til eit nytt liv (Baynham 2005). Slike generiske standardforteljingar om migrasjon kan ta merksemda bort frå andre forteljingar frå aktørar som ikkje har makt til å definere gruppehistoria, til dømes om korleis kvinner er dei som faktisk tener pengar og best handterer livet i det nye landet.

Generiske forteljingar har straks eit meir komplekst forhold mellom deltakarrollene. Forteljaren legg kanskje til sides «eg» som karakter, i staden er det snakk om «mange», «ein», «du» eller liknande generaliserte karakterar. Hendingane er ikkje så tydeleg sjølvopplevde, og forteljaren er i mindre grad eigar av det som blir fortalt. Hendingane blir også ofte framstilt meir tidlaust, verba står i presens, ikkje fortid, og dei omtalar tilstandar utan endring. Tidsadverb som «ofte» gjer sitt inntog i teksten. Desse forteljingane er representative for grupper av personar, meir enn for individ. Det er «ting som alle veit» – forteljaren ytrar noko som han presenterer som sanning for mange, ikkje berre han sjølv. Det sjølvopplevde i slike forteljingar er ofte avdempa, eller eit underforstått «slik var det for meg også». Ein forteljar kan gripe til slike generiske forteljingar for å stå fram med ein viss identitet, til dømes kan menn bruke migrasjonsforteljinga ovanfor til å framstå som ein kvardagshelt som har ofra seg for å gi familien sin eit betre liv i eit nytt land.

Ein liknande forteljingstype som er spesifikk for asylintervju, er heimlandsforteljingar (home narratives) (Blommaert 2001). Her prøver asylsøkjaren å formidle forholda han eller ho har flykta ifrå gjennom ei forteljing om situasjonen i heimlandet. Slike heimlandsforteljingar har ofte drag av den generiske forteljinga når dei fortel om tilstandar og meir generelt om levevilkår. Men dei kan også innehalde forteljingar om konkrete historiske hendingar, til dømes om politiske omveltingar, fordi dette inngår i konteksten som forteljaren brukar for å grunngje sine val.

Heimlandsforteljingar er altså kontekstforteljingar som gir bakgrunn for forteljingar om unike og sjølvopplevde hendingar i asylintervju. Generiske forteljingar og heimlandsforteljingar er delvis overlappande forteljingstypar. Dei fungerer ofte som orienteringar i dei meir personlege forteljingane til asylsøkjaren, til dømes kan dei forklare bakgrunnen for flukta.

Svar-på-spørsmål-sjangeren

Den siste sjangeren eg skal nemne her er tett knytt til samhandlinga i forteljingssituasjonen, nemleg forteljingar som er svar-på-spørsmål (accounts) (De Fina 2009). Forteljingane i asylintervju framkjem typisk som respons på spørsmål frå intervjuaren; faktisk kan spørsmåla ofte fungere som små samandrag eller titlar for den kommande forteljinga. Forteljinga utan spørsmålet kan verke malplassert, og rapportmalen til UDI tar inn dette aspektet ved at intervjuaren blir beden om å skrive både spørsmåla og svara i teksten (UDI n.d.).

I og med at forteljingane er svar på spørsmål, er dei sterkt prega av interaksjonen i forteljingssituasjonen. Gode spørsmål kan løyse ut svar som gir nyttig informasjon til intervjuaren, medan dårlege spørsmål like gjerne kan hindre viktig informasjon i å komme fram. Den farlegaste gruppa er kanskje spørsmåla som aldri blir stilte.

Spørsmåla i eit vanleg asylintervju er prega av at det heile tida er den byråkratiske identitetsforståinga som er i fokus for samtalen, særleg dersom søkjaren ikkje har gyldige ID-papir, pass eller anna legitimasjon. Intervjuaren skal ta opp tema som kan sannsynleggjere den oppgitte identiteten, slik som spørsmål om familie og geografisk tilknyting, skulegang, etnisk tilknyting, språk, og så vidare. Det meste av dette kjem i personaliadelen først i intervjuet, men kan også takast opp i utspørjinga seinare.

Spørsmåla elles inngår i eit nettverk av tema som intervjuaren skal skaffe mest mogeleg informasjon om i intervjuet. Kva aktivitetar har asylsøkjaren drive med, eller kva tilknytingar til sosial gruppe har han eller ho som gjorde at dei måtte rømme landet? Kven er det som står bak truslane mot liv og helse? Kva hende med dei personleg? Korleis kom dei seg vekk? Kva fryktar dei for i framtida om dei reiser tilbake? Er det andre område innanfor heimlandet der dei kan vere trygge?

Eitt av dei viktigaste premissa knytt til denne svar-på-spørsmål-sjangeren er at svara skal vere sannferdige og pålitelege, ikkje oppdikta. Dette inngår også som eit premiss for samtalen i asylintervju. I den faseinndelte intervjumetoden som UDI nyttar, er det ein del av premisslegginga for intervjuet at asylsøkjaren blir informert om at han har plikt til å svare sant og så utfyllande som mogeleg på alle spørsmål. Her ligg kravet om at asylsøkjaren skal fortelje om sjølvopplevde hendingar klart oppe i dagen: det er slike forteljingar som er interessante for å få fram eit asylgrunnlag som faktisk kan gi asyl.

Sjangerforventningar og deltakarroller

Asylintervjuet er altså basert på at asylsøkjarane skal legge fram ei sann historie om kvifor dei treng asyl. I dette sanningskravet ligg det ofte implisitt ei forventning om at ytrar, forfattar og eigar av historia er asylsøkjaren sjølv. Teikn på at det eigentleg er andre som står bak eller eig historia, til dømes ein menneskesmuglar eller andre bakmenn, drar ned truverdet til asylsøkjaren. Likevel vil «laminerte» identitetar ofte vere ein del av forteljinga også for asylsøkjarane, fordi dei kan bringe eigne og andre sine ord inn i forteljinga på same måte som intervjuaren gjorde i dømet ovanfor, jf. Utdrag 1. Ein del av identitetsforhandlingane gjennom forteljingane i intervjuet vil lett bli borte dersom tolken ikkje får med seg kven som seier kva i forteljinga ho tolkar.

Vidare i denne artikkelen skal eg sjå nærare på korleis tolkinga i eit konkret intervju grip djupt inn i identitetskonstruksjonen til ein asylsøkjar, på grunn av ei samanblanding av deltakarroller og ei manglande forståing hos både tolk og intervjuar av forteljingstypar og identitetsforhandling i forteljingar.

Forteljingar om maktesløyse

Når vi no ser på tolkinga i eit faktisk intervju, framstår tolken her på ein annan måte enn idealbiletet ovanfor. Utdraget nedanfor er henta frå innleiinga til hovudforteljinga til Saïdou (fiktivt namn og årstal). Han er i ferd med å forklare at han er foreldrelaus og heilt utan familie på heimstaden i Elfenbeinskysten.1

UTDRAG 2

Tur

Talar

Fransk samtale

Fransk samtale, omsett

Norsk samtale

1)

Saïdou

On était deux dans la famille, j'avais une soeur. \0.5\

Vi var to i familien, eg hadde ei søster. \0.5\

 

2)

Tolk B

Um-m.

Um-m.

 

3)

 

 

 

Og vi var to søsken, jeg hadde en søster. \0.3\

4)

Saïdou

Bon, elle avait onze ans. \0.6\

Vel, ho var 11 år gammal. \0.6\

 

5)

Tolk B

 

 

Som var elleve år gammel. \0.5\

6)

Saïdou

Bon. C'est dans la guerre, bon, la rebellion, elle a décedée, bon, elle est morte en deux milles sept. \0.5\

Vel. Det var under krigen, vel, opprøret, ho gjekk bort, vel, ho døydde i to tusen og sju. \0.5\

 

7)

Tolk B

Elle est morte en deux milles sept?=

Ho døydde i to tusen og sju?=

 

8)

Saïdou

=deux mille sept.

=to tusen sju.

 

9)

Tolk B

Um-hm.

Um-hm.

 

10)

Saïdou

Moi, je restais le seul. \0.7\

Eg, eg blei verande att åleine. \0.7\

 

11)

Tolk B

 

 

Ja, og i forbindelse med krigen, altså opprøret, \0.4\

12)

Saïdou

Bon, j'ai-

Vel, eg-=

 

13)

Tolk B

 

 

=så, så døde hun da, og det var i eh, to tusen og sju. \3.6\

14)

 

Oui? \0.3\

Ja? \0.3\

 

Den reint norske samtalen til høgre er litt kortare enn den franske. Dette handlar ikkje berre om kortare attgjeving av dei franske utsegnene, men at det foregår samtaleturar mellom tolk B og asylsøkjaren Saïdou som ikkje blir omsett med ein gang, i tur 7–10.

Tolken slit ein del med å koordinere samtalen i dette utdraget og framstår ikkje som ein avansert turtakar. Legg merke til tur 2 og 9, der ho brukar eit vanleg tilbakemeldingssignal i samtalar, ho seier «Um-hm» på det relevante turskiftepunktet. Første gang brukar ho dette som eit overgangssteg til sjølv å ta ordet og omsetje. Men i tur 9 fører «Um-hm» til at Saïdou held fram med å snakke, slik at det blir ei ny setning for tolken å omsetje på toppen av den førre. Det er ein del slike tilfelle som dette i intervjuet, der eit tilbakemeldingssignal fører til ny tur frå asylsøkjaren i staden for at tolken berre omset det han nettopp har sagt. Tolken er enten ikkje klar over at «um-hm» ofte fungerer som eit signal om at den andre kan halde fram med å snakke, eller ho baserer seg på lengre sekvensar der ho skriv notat og omset dette meir samla.

I tur 7 bryt ho inn med eit oppklaringsspørsmål for å forsikre seg om årstalet. Kanskje er det fikseringa på slike klare fakta som eit årstal som gjer at linje 10 faktisk forsvinn? Saïdou seier jo her: «Moi, je restais le seul.» («Eg, eg blei verande att åleine.») Dette er ei lita foreløpig oppsummering i hans forteljing der han framstiller seg sjølv som aleine i verda, heilt utan familie. Mangelen på familie er eit svært viktig punkt i Saïdous identitetsforhandling i intervjuet, men vektlegginga han gir det akkurat her forblir ukjent for intervjuaren, det blir redigert vekk av tolken. Det er også ein del andre detaljar som blir borte, til dømes gjentakinga av Bon, «vel» i tur 6. Denne diskursmarkøren blir ofte brukt når talaren leitar litt etter ord, eller rett og slett når emnet er ukomfortabelt å snakke om. Dødsfallet til søstra er eit slikt ukomfortabelt emne for Saïdou: faktisk er omtalen her den minst emosjonelle i heile intervjuet om dette temaet, men her også bryt engasjementet til ein viss grad igjennom språkleg.

Evaluering og identitetskonstruksjon

Utdrag 3 er henta frå same forteljing litt lenger uti. Her blir mengdeforskjellen mellom fransk og norsk svært tydeleg. Historia er ei dramatisk forteljing om korleis Saïdou blir angripen av ei opprørargruppe. Pronomenet il, «han» i tur 1 viser til mannen som Saïdou arbeidde for. Sjefen er ein viktig karakter i forteljinga til Saïdou. Han hadde i ein tidlegare samtale åtvara Saïdou om at politiet var etter han, no er det opprørarane han åtvarar mot.

UTDRAG 3

Tur

Talar

Fransk samtale

Fransk samtale, omsett

Norsk samtale

1)

Saïdou

Or, la deuxième fois quand je suis venu, il m'a dit Ah, bon vraiment, qui leure rebellion, bon, si on attaque le village, \0.4\ bon, il m'a dit, qu'il m'a dit me sauver. \0.7\ Cela, j'ai pu ramassé mes bagages, j'ai pu prendre quelque chose de trois pantalons, \0.5\ avec quelques des habits. \0.7\ Bon, j'ai m'y cherché, je suis quitté de ma maison. \0.7\

Men så, den andre gangen eg kom, sa han til meg Ah, vel verkeleg, at opprøret deira, vel, dersom dei angrip landsbyen, \0.4\ vel, han sa til meg at, han sa til meg at eg skulle berge meg. \0.7\. Med det, så fekk eg samla saman bagasjen min, eg fekk tatt noko slikt som tre bukser, \0.5\ med nokre av klesplagga. \0.7\Vel, eg såg til meg sjølv, eg drog ut frå huset mitt. \0.7\

 

2)

Tolk B

Vous avez quitté la maison, [c'est ca?]

De drog frå huset, [er det så?]

 

3)

Saïdou

[Je suis] quitté DANS la maison.=

[Eg drog] frå INNI huset.=

 

4)

Tolk B

=Um-m. \0.4\

=Um-m. \0.4\

 

5)

Saïdou

Bon, je s-

Vel, eg s-

 

6)

Tolk B

 

 

Og, og-

7)

 

Euh, je veux juste traduire, hein?

Øh, eg skal berre setje om, hm?

 

8)

 

 

 

Og neste gang jeg kom, \0.8\ så sa han at rebellene var eh, underveis. \5.1\ Og da sam- samlet jeg sammen tingene mine, \2.9\ tre bukser og noen andre klær, og så, og så forlot jeg eh- \1.3\ hjemmet mitt. \4.7\

9)

IntF2

 

 

Um-m. \0.7\

10)

Saïdou

Bon, c'est là- \0.3\ je suis arrivé, ou trop- en route, j'ai marché doucement, j'ai beaucoup revoyé, je marchais, je marchais, je marchais. \0.5\ Ça, ?le? trouvait les rebels \1.4\ (choppy-) Bon, ils m'ont prit. Ils m'attaquaient, bon, mon argent qui a sur moi, bon, ils ont [tout prit.] (-choppy)

Vel, det er der- \0.3\ eg kom til, eller for- på vegen, så gjekk eg stille, eg såg meg tilbake heile tida, eg gjekk, eg gjekk, eg gjekk. \0.5\ Det, <xx> fann opprørarane \1.4\ (hakkete-) Vel, dei tok meg. Dei angreip meg, vel, pengane som eg hadde på meg, dei tok [alt saman.] (-hakkete)

 

11)

Tolk B

[Les rebels] vous ont- [attacqué, c'est ca?]

[Opprørarane] gjekk til [angrep på deg, er det så?]

12)

Saïdou

[Bon. Ils m'ont attacqué] en route,

[Vel. Dei angreip meg] på vegen,

 

13)

Tolk B

=Uh-hm=

=Uh-hm=

 

14)

Saïdou

(hakkete-) parce que le village est attacqué par rebels encore. (-hakkete)

(hakkete-) fordi landsbyen blei også angripen av opprørarar. (-hakkete)

 

15)

Tolk B

Um-m.

Um-m.

 

16)

Saïdou

Bon, tout le monde se cherchait, lui même m'a dit de me sauver.

Vel, alle saman såg til seg sjølv, han sjølv sa at eg skulle berge meg.

 

17)

Tolk B

Okay. \0.5\

Okay. \0.5\

 

18)

Tolk B

 

 

Jeg-eeh forlot da landsbyen og gikk veldig lenge. \2.4\ Men underveis s-så ble jeg oppdaget av rebellene. \1.5\ Og, og de angrep meg. \8.5\

19)

Tolk B

Donc les rebels vous ont attacqué, [et?]

Opprørarane angreip deg altså, [og?]

 

20)

Saïdou

[Ils m'ont] attacqué, (hakkete-) et bon, et puis ils m'ont battu, ils m'ont, ils m'ont pu blessé (-hakkete) . \0.6\ J'étais un peu blessé alors. \0.6\

[Dei angreip] meg, (hakkete-) og vel, og etterpå slo dei meg, dei, dei, fekk skada meg (-hakkete.) \0.6\ Eg blei då litt skada. \0.6\

 

21)

Tolk B

 

 

Og de gikk løs og, og, slo meg, og jeg ble litt skadet. \1.5\

22)

IntF2

 

 

Um-m. \1.1\

23)

Saïdou

C'est là, quand je me suis sauvé d'aller me un bon jour courir, bon, ça a tombé sur un monsieur.\0.2\ Bon, il s'appelle Louis. Ben, il m'a dit que lui, c'est un pasteur. \0.8\ Bon, je me confie à lui. \0.4\

Det var då, då eg hadde berga meg med å rømme min veg ein vakker dag, vel, eg traff meg på ein mann. \0.2\ Vel, han heiter Louis. Vel, han sa til meg at han, han var ein pastor. \0.8\ Vel, eg betrudde meg til han. \0.4\

 

24)

Tolk B

Vous l'avez, vous étes, vous vous étes enfuit des [rebels,c'est ca? Uh-hm.]

De hadde, De var, De hadde rømt frå [opprørarane, er det så? Uh-hm]

 

25)

Saïdou

[Mais si, je me suis enfuit.] \0.3\

[Men sjølvsagt, eg hadde rømt.]

 

26)

Tolk B

 

 

Men jeg klarte å komme meg unna disse rebellene, \07\ og så traff jeg en som het Monsieur Louis. \1.0\ som var prest. \11.2\

Når vi fokuserer på tolkinga i dette utdraget, ser vi igjen ein litt klossete tolk. Ho bryt inn med eit spørsmål i tur 2, svarer «Um-m», slik at Saïdou fortset, og så bryt ho av att i tur 7, for å komme inn med ei omsetjing. Dette er ikkje svært smidig turtaking. Ho bryt inn igjen med spørsmål i tur 11–17, og i tur 24–25. Tur 11 til 17 er ein ganske lang oppklaringssesjon, men blir ikkje omsett slik, tolken dreg berre ut det ho forstår som det viktigaste innhaldet og omset det i tur 18.

På denne måten redigerer ho fortløpande historia til Saïdou. Ein del detaljar og opplysningar kjem ikkje med, eg har merka dette med feit skrift i den franske teksten og omsetjinga av den. I det neste avsnittet skal eg ta fram noko av dette.

Heimlandsforteljing: «Han sa eg skulle berge meg»

Av det som blir borte i omsetjinga av utdrag 3 kan vi først legge merke til at det gjeld ting som blei sagt av ein annan karakter, nemleg sjefen, ein viktig person for Saïdou. Det er sjefen som bekymrar seg for eit opprørarangrep og som seier at Saïdou må berge seg i tur 1, men tolken omset berre det første, tur 8: «så sa han at rebellene var, eh, underveis.» Det same sitatet frå sjefen dukkar opp i Saïdous forteljing litt seinare, i tur 16: «Bon, tout le monde se cherchait, lui même m’a dit de me sauver.» «Vel, alle saman såg til seg sjølv,2 han sjølv sa at eg skulle berge meg.» Heller ikkje her blir det omsett.

Kvifor? Kanskje framstår ikkje dette som viktig nok, faktaorientert nok, for tolken. Men dette er ein liten konstruert dialog, eit typisk evalueringselement i forteljingar, jf. den «kanoniske» forteljinga på s. 67. Her er det den overhengande faren for opprørarangrep i Saïdou sitt heimemiljø som blir understreka, noko han vil framstille som ei viktig årsak til at han valde å rømme frå Elfenbeinskysten.

Dei farlege opprørarane er ein del av heimlandsforteljinga til Saïdou, ein del av levevilkåra hans i landsbyen. Dette temaet kjem igjen fleire gangar når Saïdou skal svare på oppfølgjingsspørsmåla til intervjuaren seinare i intervjuet, men då ikkje så tydeleg knytt til eit personleg møte med opprørarar som her. I staden fortel Saïdou om at opprørargrupper ofte kjem til mange av landsbyane, dei ser etter rekruttar, dei skyt folk utan grunn, dei er nådelause. Dette blir fortalt med presensformer og med tidsadverb som peikar på gjentekne hendingar, slik som ofte. Slik glir heimlandsforteljinga hans over i ei generisk forteljing, ein representasjon av det mange har opplevd, typiske hendingar.

Sjefens ord om at Saïdou må komme seg unna inngår også i identitetsbygginga til Saïdou, fordi han peikar på at det ikkje var han sjølv som fann på å rømme frå landsbyen, men ein annan person med mykje meir autoritet. Saïdou byggjer vidare opp identiteten sin som ein foreldrelaus og rådlaus ungdom, når han viser til sjefen sine ord som sjølve årsaka til at han drog. Den konstruerte dialogen fungerer dermed både som evaluering (situasjonen var farleg, det sa til og med sjefen) og som drivkraft vidare for hovudpersonen (sjefen sa han skulle rømme, og då rømte han).

Detaljane som forsvann

Eg har før peikt på at detaljar forsvinn i tolkens versjonar av Saïdous forteljing. Det som intervjuaren får høyre av historia i utdrag 3 ovanfor er følgjande:

UTDRAG 4: Tolkens versjon

Tur 8: Og neste gang jeg kom, \0.8\ så sa han at rebellene var eh, underveis. \5.1\ Og da sam- samlet jeg sammen tingene mine, \2.9\ tre bukser og noen andre klær, og så, og så forlot jeg eh- \1.3\ hjemmet mitt. \4.7\Tur 18: Jeg-eeh forlot da landsbyen og gikk veldig lenge. \2.4\ Men underveis s-så ble jeg oppdaget av rebellene. \1.5\ Og, og de angrep meg. \8.5\Tur 21: Og de gikk løs og, og, slo meg, og jeg ble litt skadet. \1.5\Tur 26: Men jeg klarte å komme meg unna disse rebellene, \07\ og så traff jeg en som het Monsieur Louis. \1.0\ som var prest. \11.2\

Forteljinga blir unekteleg noko tørrare i tolken sin versjon. Detaljar som at han gjekk stille og såg seg tilbake over skuldra mens han gjekk, og at opprørarane tok pengane hans, tur 10, er blitt borte. Tilleggsopplysninga om at Saïdou blei angripen samtidig med eit angrep på landsbyen, tur 14, er også borte.

Dei tre buksene frå tur 1 kjem med i omsetjinga i tur 8, men misser litt av funksjonen dei har i den franske originalen, nemleg å gjere historia meir realistisk og dermed truverdig (verisimilitude, sjå (Baynham 2003:362; De Fina 2003:117; Tannen 2007:138–139). Saïdou brukar denne i og for seg irrelevante detaljen til å signalisere at han tenkjer tilbake og hugsar det som hende, han «fekk tatt noko slikt som tre bukser, \0.5\ med nokre av klesplagga,» tur 1. I tolkens versjon, tur 8, blir dette dempa. Ho vel også eit såpass formelt uttrykk som «forlate hjemmet sitt» i staden for å seie «dra» eller «reise».

Tolken redigerer slik teksten ho skal omsetje, ho klargjer den ved å ta vekk småting ho kanskje syns er unødvendige eller også ikkje får med seg. Den innskotne delsamtalen ho har med Saïdou i 24–25 i utdrag 3 viser at ho har problem med å henge med når han vel å legge vekt på møtet med Louis, og nemner flukta frå opprørarane som fanga han berre i ei bisetning. I omsetjinga blir dette presentert meir kronologisk korrekt: flukt først, sidan møtet med Louis.

Ser vi på dei norske omsetjingane hennar i utdrag 4, kan vi legge merke til at ho har ganske lange pauser mellom kvar setning, mykje lengre enn i normal fortløpande tale. Saman med ein tolketeknikk der ho ofte lar fleire turskiftepunkt gå forbi før ho grip inn med ei omsetjing, tyder dette på at ho noterer mykje undervegs. Det er eigne notat ho les opp når ho omset, i staden for ei fortløpande omsetjing setning for setning. Dessutan tilpassar ho talefarten etter intervjuarens skrivefart og følgjer med på når intervjuaren er ferdig med å skrive kvar setning. Med andre ord så dikterer nærmast tolken kva som skal skrivast i rapporten. Dette er å gå ganske langt inn i tekstproduksjonen som er målet for intervjuet, nemleg den skriftlege rapporten som skal vere vurderingsgrunnlag vidare i saksbehandlinga.

Deltakarroller i intervjuet

Vi såg tidlegare at Goffmans deltakarroller (Goffman 1981) kan splittast på fleire personar, eller vere samla i ein fysisk person. Ulike lag av teksten med opphav i andre eigarar kan uttrykkjast i ein og same ytring og vise til samansette identitetar. Deltakarane kan slik signalisere ulike fotfeste for det dei ytrar, og dermed utføre fleire ting i samhandlinga.

Saïdous deltakarroller

Saïdou sitt fotfeste i mykje av det han fortel er å vise til det alle andre veit er sant, og ikkje sjølv stå som garantist for sanninga. Han framstiller i staden seg sjølv konsekvent som den foreldrelause, svake ungdommen som ikkje kan handle utan hjelp og råd frå andre. Dette gjer han ved å bruke generiske forteljingar der han sjølv ikkje står fram som ein aktivt handlande person, men der han siterer andre og fortel om generaliserte hendingar og aktørar.

Faren med slike forteljingar er at intervjuaren ikkje alltid vil oppfatte kva posisjonar han prøver å innta. Kanskje høyrer intervjuaren berre den same historia gjenteken og gjenteken, eller ein likskap med historier fortalt av andre asylsøkjarar. Like hendingar blir lett tatt som eit indisium på at her har ein annan tekstforfattar vore på ferde, og at det ikkje er asylssøkjarens eiga historie han eller ho fortel. Om asylsøkjaren vel å fortelje historier om vanlege hendingar, det som har hendt med mange, i staden for å snakke om kva han eller ho sjølv har opplevd, vil intervjuaren lett kunne forstå dette som historier han ikkje er eigar til, ikkje har opplevd direkte, sjølv om det er han som formulerer teksten og ytrar den. Slike historier vil ha lågare truverde og auke mistanken om at asylsøkjaren sjølv ikkje kan vise til personleg forfølging. Saïdou posisjonerer seg altså i si historie på ein måte som gjer den lite truverdig, i staden for å greie å gi eit sterkt bilete av korleis han lever i stadig frykt i ein situasjon med mykje vald.

Forteljingar som gjengir «det alle veit» om situasjonen, er altså ikkje godt eigna når ein skal overbevise UDI om at ein treng asyl. Som motvekt mot denne tendensen ber intervjuaren han fleire gangar om å fortelje meir om akkurat dette møtet med opprørarane, med fleire detaljar. UDI si oppskrift for å sjekke om forteljinga handlar om noko sjølvopplevd, og at asylsøkjaren skal kunne forståast som eigar av historia si, er å jakte på detaljar. Dermed blir tolkens vesle utelating av detaljar ganske mykje meir alvorleg.

Tolkens deltakarroller – kven eig teksten?

Tolken er som vi såg ovanfor ideelt sett ein ytrar med ein viss tekstforfattarfunksjon, ein rekapitulator (Wadensjö 1998a:92). I dei fleste av intervjua eg har analysert er tolken berre ein rekapitulator som gir stemme til dei andre to sine ord på eit anna språk. Tolkane inntar tydeleg eit fotfeste som animator eller ytrar i samtalen, ikkje eigar eller forfattar, ved å seie «eg» når dei talar på vegne av dei andre to, og «tolken» om dei omtalar seg sjølv. Dei gjer seg sjølv usynlege i teksten, og lar den opprinnelege ytraren spele hovudrolla.

Tolken i det intervjuet vi ser på her brukar derimot «vi» når ho snakkar på vegne av intervjuaren. Eit interessant døme dukkar opp eit stykke uti intervjuet, der intervjuaren prøver å få fram fleire detaljar om møtet med opprørarane for å verifisere historia.

UTDRAG 5

IntF1 «Jeg vil gjerne at du snakker mer om den tida, eller det- møtet med rebellene. Det kan høres litt rart ut, når du sier du er blitt slått av de. Men jeg vil gjerne, jeg vil gjerne vite mer.»Tolkens versjon av dette lyder slik: Tolk B Est-ce que vous avez encore plus de details à nous donner par rapport à cette rencontre entre guillemets, avec, avec les rebelles quand ils vous ont frappé, et quand ils vous ont blessé.«Har du fleire detaljar å gi oss når det gjeld dette møtet i hermeteikn, med, med opprørarane når dei slo deg og når dei skada deg»

«Gi oss», ikkje «gi meg» – her er det to intervjuarar på ferde. Tolken gjer seg sjølv til intervjuar på like fot med intervjuaren når ho stiller spørsmålet slik, eller, sagt på ein annan måte, ho signaliserer deleigarskap i intervjuarrolla, og er ikkje berre ein fransk-norsk «lydboks» som rekapitulerer orda til ein annan. Ho redigerer også det intervjuaren ber om. Intervjuaren seier at «det kan høres litt rart ut», det blir til «dette møtet i hermeteikn», som i sterkare grad dreg Saïdous forteljing i tvil. Ho evaluerer dermed hans forteljing meir negativt enn intervjuaren kanskje meinte med si utsegn. Saïdou på si side har neppe noko nært forhold til hermeteikn: han har sagt at han har svært lite skulegang, forstår han dette uttrykket?

Intervjuaren signaliserer med sitt utsagn at ho gjerne vil ha meir informasjon om det at Saïdou skulle ha blitt slått («det høres litt rart ut; jeg vil gjerne vite mer»). Tolken sin versjon har derimot som føresetnad at Saïdou er blitt slått, ho seier: «når dei slo deg». Hans respons er å bryte inn med «Jah! Tsk! Dei skada meg!» I staden for å få fram grundigare forklaringar om mishandling, fører spørsmålet han inn på det han allereie har fortalt. Han begynner å snakke om politiet som er etter han og kor farleg det er å bli fanga av dei, før han parallellfører dette med å bli fanga av opprørarane og kor farleg det er. Dermed er han inne i dei generiske forteljingane igjen, i staden for å gi detaljar om sitt eige møte med opprørarane.

Tolkens eigenforståing som medintervjuar kjem endå klarare fram i dei mange oppklaringsspørsmåla ho stiller. Her overtek ho noko av fact-finder-rolla som ligg hos intervjuaren, og passar på å få klargjort ting som ho meiner er viktige fakta. Der går ho for dei heilt konkrete tinga, slik som årstalet i utdrag 2, og at Saïdou blei angripen av opprørarane og kom seg vekk frå dei igjen, i utdrag 3. Detaljane rundt dette er mindre viktig for ho å få klargjort, trass i at ho også må vere innforstått med jakta på detaljar i slike intervju. Samtidig ser ho det ikkje som nødvendig å omsetje desse delsamtalane, slik at intervjuaren får informasjonen saman med spørsmålet, noko som er viktig i svar-på-spørsmål-forteljingar, jf. avsnittet om Svar-på-spørsmål-sjangeren på s. 69–70.

Alle tolkane brukar «eg» når dei omset for asylsøkjaren. På denne måten tar dei på seg ytrar-rolla for asylsøkjaren, utan å ta eigarskapet til bodskapen. Dette gjeld også tolken her: ho blir aldri «vi» når ho omset for han. Men som vi har sett, så held ho seg likevel ikkje strengt til ytrar-rolla når det gjeld asylanten sin tekst, men ordnar og fiksar litt på det han seier. Ein viss author-funksjon må ein godta i tolking, dei skal trass alt formulere andres ord på eit anna språk. Likevel går tolken her ganske langt i omformuleringane, ho redigerer teksten som om ho sjølv var eigar av den, ved å ta bort ting som «ikkje passar». Ho signaliserer også i liten grad at noko er blitt endra, og tar det som sjølvsagt at ho kan ha ein «sidesamtale» med asylsøkjaren som ikkje treng omsetjast.

Tolken i dette intervjuet signaliserer på visse måtar, slik som pronomenbruk, eit eigarskap til intervjuarens tekst. Samtidig gjer ho seg til tekstforfattar og medeigar av Saïdou sin tekst – hans historie forsvinn til ein viss grad bak den redigerte versjonen. Ho fører altså saman principal eller eigarrolle frå begge kantar i tolkinga si og styrer dermed delvis tekstproduksjonen, den viktige rapporten som blir skriven under intervjuet.

Sjangrar og intertekstualitet

Eg nemnde i innleiinga at asylintervju dannar ein sjanger, med visse temakretsar og typisk innhald og form. Kvart intervju har intertekstuelle linkar (Briggs & Baumann 1992:147) til andre intervju, og til lovtekstar og diskurs omkring asylsøkjarar elles. UNE si vurdering av Saïdou si asylsak er illustrerande i så måte:

UNE: Videre, hva gjelder søkerens ansførsel om at han frykter at rebellene skal drepe ham, har UDI lagt vekt på at søkerens anførsel fremstår som lite troverdig. Søkerens begrensede beskrivelse av rebellene og sitt møte med dem er vag og gjentakende. Søkeren ble under asylintervjuet gjentatte ganger bedt om å fortelle mer om møtet han hadde med rebellene da han flyktet fra landsbyen. Søkeren svarte gjentatte ganger i svært generelle vendinger om dette møtet. Søkeren ble deretter gjentatte ganger bedt om å fortelle hva nettopp han hadde opplevd og spesifikt hva han hadde opplevd med rebellene. Av svarene søkeren gav på disse gjentatte spesifikke spørsmålene, var bare en liten del faktisk om rebeller, og det som søkeren fortalte om rebellene var som tidligere nevnt svært generelt, uten detaljer og gjentakende. UDI mener at søkerens anførsel fremstår som lite troverdig (UNE 2011).

Kravet om detaljar og ikkje-generiske forteljingar kjem tydeleg fram. Det heng saman med den byråkratiske forståinga av personleg identitet: asylsøkjaren må godtgjere at han personleg har ein god grunn til å søkje om asyl.

Intertekstuelle linkar i asylforteljingane

Men kva kan vi seie om asylantane sine historier, har dei intertekstuelle linkar til andre tekstar og sjangrar? Asylhistoriene sprikjer – sjølvsagt – mykje meir. Eg har likevel to forslag til diskursar eller tekstar som kan spele med i Saïdou si forteljing, og som også kan finnast i andre asylforteljingar for menneske frå Afrika.

For det først kan Saïdou vere kjent med den afrikanske unionen si tolking av flyktningkonvensjonen. Den afrikanske union (AU, tidlegare OAU, Organisasjonen for afrikansk eining) har ein vidare definisjon av flyktning, der flukt til eit anna land på grunn av meir kollektive årsaker, slik som krig, hungersnaud eller valdelege indre konfliktar, gir rett til status som flyktning og dermed vern (Organisation of African Unity 1969:Art.1:2). Denne diskursen er kjend i afrikansk samanheng, medan vektlegginga av personleg forfølgjing som har utvikla seg her i Europa ofte kjem som ei overrasking på afrikanske asylsøkjarar (Efionayi-Mäder, Moret & Pecoraro 2005). Vi ser at Saïdou ikkje har teke dette skikkeleg inn i forteljinga si: i staden for å bruke slike ressursar som ein etterlyst-plakat han har med seg frå politiet i Elfenbeinskysten for ei relevant identitetsbygging som personleg forfølgt, satsar han på å framstå som uskuldig. Han framstiller seg sjølv som ein av mange som tilfeldigvis hadde problem med politiet.

Saïdou sin identitetskonstruksjon har for det andre klare linkar til ein svært vanleg diskurs i Afrika, nemleg at storfamilien tar seg av sine. Den andre sida av dette er at ein person utan familie har det vanskeleg. Saïdou kjem stadig tilbake til at «eg har ingen familie» og framstiller systematisk seg sjølv som ein svak, foreldrelaus ungdom utan eiga stemme, for uviktig til å skulle få søkjelyset frå politiet eller opprørarane på seg. Når han likevel blir ramma, er det fordi alle rundt han også blir ramma, han sjølv er på ingen måte årsak. På den andre sida er han så opprådd for hjelp heime at han var heilt nøydd til å gjere noko, og dette noko blir altså ei reise til Norge der han søkjer om asyl. Ein idé som han seier kjem frå smuglaren som han traff på rett etter det ugreie møtet med opprørarane, så det kjem ikkje frå han sjølv det heller. Han handlar på andre sine råd og ordrar. Som vi har sett fungerer dette svært dårleg i møte med norsk asylpolitikk, fordi han usynleggjer seg sjølv som eigar av si eiga historie.

Konklusjon: Identitetsforhandling på ulike premiss

Eg har i denne artikkelen prøvd å få fram nokre aspekt ved identitet og forteljing som i liten grad har vore vektlagt ved asylintervju. Trekka som eg har peika på, kan finnast i forteljingane til andre asylantar frå ein afrikansk kontekst. I staden for å sjå dette som eit teikn på at alle fortel «den same historia», kan det brukast til å få meir innsikt i dei reelle tilhøva som desse asylantane har levd under. Innsikt i bruken av generiske forteljingar og identitetsbygging kan gje grunnlag for ei grundigare utspørjing, der ein ikkje stoppar med eit par «fortel meg meir om x»-spørsmål, men går djupare inn i saka. Kva tyder det eigentleg at ein smuglar skulle vere villeg til å hjelpe Saïdou med ei flyreise via London til Oslo, berre fordi han var utan familie? Flyreiser er ikkje gratis, kven betalte dette og kvifor? Det kan ligge andre og viktigare historier bak forteljinga om den «stakkars foreldrelause ungdomen», og det kjem ikkje fram om ikkje intervjuarane veit litt om korleis identitetskonstruksjon blir integrert i forteljingar.

På den andre sida gir dei intertekstuelle linkane til andre diskursar i Saïdou si historie store intertekstuelle gap (Briggs & Baumann 1992:149) til intervjusjangeren han møter hos UDI. Hans historie er ikkje tilpassa kravet om personleg forfølgjing som grunnlag for asyl. I staden er han oppteken av å framstille seg sjølv som ein «trengande person», uskuldig overfor politiet, offer for tilfeldig vald frå opprørargrupper, ein av mange med liknande problem. Dette er grunnane han held fram for å få asyl. Resultatet blei avslag på søknaden. Tolken er ikkje eineansvarleg for dette avslaget, men dei problematiske trekka ved tolkinga hennar er med på å understreke inntrykket av at Saïdou ikkje er den eigentlege opphavsmannen til den forteljinga han prøver å skaffe seg asyl med. Dette skjer trass i at UDI er profesjonelle og dyktige tolkebrukarar og tolken sjølv sannsynlegvis er profesjonelt utdanna og antakeleg har tidlegare erfaring med asylsøkjarintervju.

Det er sterkt fokus på «personleg identitet» i norsk asylhandsaming, i den grad at mangel på formelle identitetspapir kan setje ein person «på vent» i årevis. Fokuset på den formelle identiteten som ligg i den byråkratiske identitetsforståinga hos UDI overstyrer lett forståinga av at asylsøkjarar kan ha andre identitetsprosjekt i sine forteljingar, og at desse kan gå på tvers av det asylprosessen krev. Den sosialkonstruktivistiske forskinga på narrativar og identitet har jo nettopp vist korleis folk flest prøver å komme til rette med eige liv ved å forhandle om sin eigen identitet som sosial person. Det er ikkje forbløffande at asylsøkjarar, som andre menneske, prøver å framstille seg sjølv i best mogeleg lys i ein gitt situasjon, ikkje minst når dei kan vinne eller tape svært mykje slik som her.

Er desse aspekta representative for store grupper av asylsøkjarintervju? Mitt materiale er ikkje stort nok til seie noko endegyldig om det, men det vil vere mogeleg å finne klarare tal til dømes ved å gå igjennom avslagsbrev og sjå kor mange av dei som peikar på at forteljinga ikkje verkar sjølvopplevd, eller som viser til den type argumentasjon som vi har sett på i denne artikkelen. I alle tilfelle peikar mine funn på nokre trekk som er verdt å arbeide meir med i eit rettstryggleiksperspektiv.

Norsk prosedyrar for asylbehandling har viktige og gode reglar om å la asylsøkjarar fortelje fritt om kvifor han eller ho søkjer om vern i Norge. UDI brukar profesjonelle intervjuarar og oftast gode tolkar. Dei er opptekne av rettstryggleik og av å handsame alle asylsøkjarar korrekt. Likevel er det rom for forbetring når det gjeld ei djupare forståing av korleis identitetsforhandlingar i forteljing faktisk utspelar seg.

Om artikkelen

Prosjektet inngjekk som ein del av det NFR-støtta prosjektet «Språk, kultur, identitet» leia av Elizabeth Lanza ved Institutt for lingvistiske og nordiske studium ved Universitetet i Oslo. Eg takkar intervjuarar, tolkar og asylsøkjarar ved Utlendingsdirektoratet for samtykke til å bruke opptak av intervjua, og UDI si intervjueining for godt samarbeid i prosjektperioden.

Appendiks

Transkripsjonskonvensjonar:

Overlappingsmerking:

 

[c’est ça?]

 

 

[je suis] …

Pausemerking i sekund:

 

\0.5\

Samanhekting:

 

la maison.=

 

 

=um-m. \0.4\

Teiknsetting:

-

avbroten ytring

 

.

avsluttande setningsintonasjon

 

,

framhaldande setningsintonasjon

 

!

med ettertrykk

MAJUSKLAR

 

utheving (trykk, høg tone)

<xx>

 

uklart segment

Referansar

Bamberg, M. G. W., De Fina, A. & Schiffrin, D. (2007). Selves and identities in narrative and discourse. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

Baynham, M. (2003). Narratives in space and time: Beyond «backdrop» accounts of narrative orientation. Narrative Inquiry, 13(2):347–366.

Baynham, M. (2005). Network and agency in the migration stories of Moroccan women. I M. Baynham & A. De Fina (red.), Dislocations/Relocations: Narratives of Displacement (s. 11–35). Manchester: St. Jerome Publishing.

Baynham, M. (2006). Performing self, family and community in Moroccan narratives of migration and settlement. I A. De Fina, D. Schiffrin & M. Bamberg (red.), Discourse and identity (s. 376–397). New York: Cambridge University Press.

Baynham, M. & De Fina, A. (2005). Dislocations/Relocations: Narratives of Displacement. Manchester: St. Jerome Publishing.

Blommaert, J. (2001). Investigating narrative inequality: African asylum seekers’ stories in Belgium. Discourse & Society, 12(4):413–449.

Blommaert, J. (2008). Grassroots literacy. Writing, identity and voice in Central Africa. London: Routledge.

Blommaert, J. (2010). The sociolinguistics of globalization. Cambridge: Cambridge University Press.

Briggs, C. L. & Baumann, R. (1992). Genre, intertextuality and social power. Journal of Linguistic Anthropology, 2(2):131–172.

De Fina, A. (2000). Orientation in immigrant narratives: The role of ethnicity in the identification of characters. Discourse Studies, 2(2):131–157.

De Fina, A. (2003). Identity in narrative: A study of immigrant discourse. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.

De Fina, A. (2006). Group identity, narrative and self-representations. I A. De Fina, D. Schiffrin & M. G. W. Bamberg (red.), Discourse and identity (s. 351–375). New York: Cambridge University Press.

De Fina, A. (2009). Narratives in interviews – the case of accounts. Narrative Inquiry, 19(2):233–258.

De Fina, A. & Baynham, M. (2005). Introduction. I M. Baynham & A. De Fina (red.), Dislocations/Relocations. Narratives of Displacement. Manchester: St. Jerome Publishing.

De Fina, A. & Georgakopoulou, A. (2012). Analyzing narrative. Discourse and sociolinguistic perspectives. Cambridge: Cambridge University Press.

De Fina, A., Schiffrin, D. & Bamberg, M. G. W. (2006). Discourse and identity. Cambridge: Cambridge University Press.

Efionayi-Mäder, D., Moret, J. & Pecoraro, M. (2005). Trajectoires d'asiles africaines. Determinants des migration d'Afrique occidentale vers la Suisse. Swiss Forum for Migration and Population Studies (SFM).

Georgakopoulou, A. (2007). Thinking big with small stories in narrative and identity analysis. I M. Bamberg (red.), Narrative – state of the art (s. 145–154). Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

Gibney, M. J. (2001). The state of asylum: Democratization, judicialization and evolution of refugee policy in Europe. [Working paper]. New issues in refugee research, Working paper 50 (October):1–19.

Goffman, E. (1981). Footing. I E. Goffman (red.), Forms of talk. Pennsylvania: University of Pennsylvania Press.

Goodwin-Gill, G. S. (1985). Non-refoulement and the new asylum seekers. Virginia Journal of International Law, 26:897.

IMDI (n.d.). Yrkesetiske regler for tolker. Hentet 6. nov. 2013 frå Integrerings- og mangfoldsdirektoratet. Henta frå http://www.tolkeportalen.no/Global/tolking/retningslinjer.pdf

Irvine, J. T. (1996). Shadow conversations: The indeterminacy of participant roles. I M. Silverstein & G. Urban (red.), Natural histories of discourse (s. 131–159). Chicago: Chicago University Press.

Jaffe, A. (2009). Introduction. I A. Jaffe (red.), Stance. Sociolinguistic perspectives. New York: Oxford University Press.

Labov, W. & Waletzky, J. (1997 [1967]). Narrative analysis: Oral versions of personal experience. Journal of Narrative and Life History, 7(1-4):3–38.

Linnestad, H. & Buzungu, H. F. (2012). Ikke lenger «en tjeneste av ukjent kvalitet». Statusrapport om tolkefeltet i helsevesenet i hovedstadsområdet. Oslo: Oslo kommune/Helse Sør-Øst.

Maryns, K. (2005). Displacement in asylum seekers’ narratives. I M. Baynham & A. De Fina (red.), Dislocations/Relocations: Narratives of Displacement (s. 174–196). Manchester: St. Jerome Publishing.

Nilsen, A. B. (2011). Tolkemedierte samtaler – makt og avmakt i offentlig sektor. Norsk filosofisk tidsskrift, 1:62–72.

Ochs, E. & Capps, L. (1996). Narrating the self. Annual Review of Anthropology, 25:19–43.

Organisation of African Unity (1969). AU Convention Governing Specific Aspects of Refugee Problems in Africa. Henta frå http://www.achpr.org/instruments/refugee-convention/ [accessed 24. Oct. 2012).

Sacks, H., Schegloff, E. A. & Jefferson, G. (1974). A simplest systematics for the organization of turn-taking for conversation. Language, 50(4:Part 1):696–735.

Tannen, D. (2007). Talking voices. Repetition, dialogue and imagery in conversational discourse (2 utg.). Cambridge: Cambridge University Press.

UDI (2003). Kommunikasjon via tolk. Oslo: Utlendingsdirektoratet. Henta frå http://www.tolkeportalen.no/Global/tolking/kommunikasjon_via_tolk.pdf.

UDI (2010). Retningslinjer for utfylling av asylintervjumal (Guidelines for filling in the asylum interview template). Utlendingsdirektoratet. Oslo: Course material for new asylum interviewers, August 2010.

UNE (2011). Vedtaksbrev om saksnr x, Elfenbeinskysten (avidentifisert avskrift) (bind). UNHRC (2010). Convention and Protocol relating to the status of refugees, with introductory note by the High Commissioner. Geneva: UNHRC Communications and Public Information Service. Henta frå http://www.unhcr.org/ cgi-bin/texis/vtx/home/opendocPDFViewer.html?docid=3b66c2aa10

Wadensjö, C. (1998a). Interpreting as interaction. London: Longman.

Wadensjö, C. (1998b). Kontakt genom tolk. Stockholm: Dialogos.

Wortham, S. (2000). Interactional positioning and narrative self-construction. Narrative Inquiry, 10(1):157–184.

1Transkripsjonen har ein midtkolonne for å omsetje den franske teksten, den originale franske samtalen mellom asylsøkjar og tolk står i venstre kolonne, og norsk original mellom intervjuar (IntF2) og tolk (tolk B) står til høgre. Sjå elles transkripsjonskonvensjonar i Appendiks.
2Uttrykket «se chercher» på afrikanskprega fransk kan også bety «dra sin veg».

Idunn bruker informasjonskapsler (cookies). Ved å fortsette å bruke nettsiden godtar du dette. Klikk her for mer informasjon