Oppgrader til nyeste versjon av Internet eksplorer for best mulig visning av siden. Klikk her for for å skjule denne meldingen
Ikke pålogget
{{session.user.firstName}} {{session.user.lastName}}
Du har tilgang til Idunn gjennom , & {{sessionPartyGroup.name}}

Mengdemåling av fisk med akustikk, ein metode med lange norske tradisjonar

Egil Ona (f. 1952) er utdanna fiskeribiolog frå Universitetet i Bergen og har arbeidd med metode­utvik­ling i fiskeriakustikk sidan 1980. Han har undervist faget fiskeri­akustikk ved Universitetet i Bergen sidan 1984 og er tilknytt Universitetet i Bergen som Professor II. Han har særleg arbeidd med kvalitetssikring av den akustiske mengde­målings­metoden, som kalibrering og metodar for kvantifisering av målefeil for berekning av total uvisse i tokt­resultat.

Ekkoloddet si historie i fiskerisamanheng starta i 1934–1935, kanskje 20 år etter dei første forsøka med slikt utstyr, men den tekniske utviklinga dei siste 20 åra har gitt oss instrument så kjenslevare at det ville ha forundra pionerane.

Dei aller største fiskebestandane i verda, men også den største krillbestanden, blir i dag målt med akustikk. Sidan viktige element i denne metoden nyttar norsk instrumentering og norsk teknologi skal eg her prøve gi eit grovt bilete av historia til metoden som no blir nytta, men også litt om nye, spennande utviklingar på fagfeltet. Både fors­ka­rar og fiskarar har i dag teknologi som rimeleg nøyaktig kan måle fiskemengde under og rundt fartyet, men vegen hit har vore lang og krong­lete frå dei første ekkogramma av torsk frå Lofoten, publiserte i tidskriftet Nature av Oscar Sund i 1935 (Sund 1935), til i dag. Nokre tidsbolkar har vore prega av tungt, grunnleggjande fors­kings­arbeid, andre bolkar har vore prega av store gjennombrot. Likevel er det uthaldande satsing frå forsk­ing og industri som har gjort dette eventyret mogeleg. La oss gå tilbake i tid til utviklinga av dei første ekkolodda som vart laga til vanleg bruk, ikkje her til lands, men til England, der det Britiske Admiralitetet ville ha ekkolodd som kontinuerleg kunne måle botndjupet under sine fregattar. Forsøk med papirskrivande ekkolodd vart laga til dette formålet i perioden 1925–1929. Prinsippet som vart nytta er om lag det same som i dag. Ein kort puls, ofte berre eit millisekund, (eit lite «HALLO» med berre ein frekvens), blir generert av ein sendar (svingar) montert under skuta. Denne pulsen fyk med lydfarta i sjøvatn (ca. 1470 m/s) nedover mot botnen innanfor ein smal kjegleforma lydstråle. Dess større sendar, dess skarpare stråle. Når lydpulsen når botnen vil noko av lyd­energien bli reflektert i same retning som lyden kom, og eit ekko er generert. Med same fart returnerer ekkoet imot mottakaren (svingaren), som nå er i lyttemodus. Ekkoet blir registrert, med amplitude langt over bakgrunnsstøyen, og tida mellom utsending og mottak, T, blir nøyaktig registrert. Avstand mellom botn og sendar er no enkelt: Djupne = Lydfart × T/2, der monteringsdjupet på sendar/mottakar under fartyet må leggjast til for å få djup under sjøflata. Ein skrivar som var tilkopla amplitudemålaren og ein penn som sakte skreiv seg over tids-/djupneaksen kunne nå lage ein strek med varierande amplitude sterkt/svakt som brennemerke på elektropapir. For kvart loddskot skreiv ekkoloddet ein ny strek, og eit ekkogram vart laga over tid, ofte på ein papirrull. Slike ekkolodd kunne berre sjå sterke ekko, som botnekko, men kunne sjølvsagt overgå farten til normal handlodding som var vanleg før dette.

Utviklinga av slikt utstyr vart sterkt fokusert etter forliset til Titanic i 1912. Behovet for å kunne sjå framom fartya etter isfjell, og marin­en sitt behov for å leite etter ubåtar, dreiv denne utviklinga framover. Her i landet skil vi mellom sonar (SOund, Navigation and Ranging) system, som sender lyd ut horisontalt framom eller rundt fartyet, og ekkolodd, som ser ned, mens i andre land har ein eitt og same namn på begge delar. Den norske ordet ekkolodd tek godt vare på at dette er ein slags erstatning for hand­lodding. Enkle ekkolodd som eigentleg berre var berekna for botnmåling vart også brukte til å observere fisk i mange år framover imot 2. verds­krigen av fors­ka­rar på torsk og sild, men også av enkelte framsynte fiskarar, mellom andre Reinert Bokn som kunne vise brislingstimar på sitt ekkolodd av same type som Sund brukte (Anon. 1934).

Ei rivande utvikling under krigen, med utdanning av mange unge nordmenn i undervasskrigføring i England førde til at Simrad, som eigentleg var spesialistar på radio (SIMondsen RADio), starta produksjon av både ekkolodd og sildesonar. Den siste spesifisert av silde­fors­ka­ren Finn Devold og instrumentfolk ved Hav­fors­kings­insti­tut­tet, men også av notbasar som var ivrige etter å bruke sonar. Teljing av torsk på ekkogramma var no ein vanleg metode for mengdemåling i Lofoten og Barents­ha­vet, og ekkolodd og sonar vart nytta til å følja silda inn imot land, og i sjølve fisket. Effektiviseringa av sjølve fisket på grunn av slik instrumentering var formidabel.

Grunnleggjande fysikk og kalibrering

Dei neste viktige spranga var kunnskapsbaserte, med innføring av tids­variert forsterking (TVG), der kunnskap om energitap og absorpsjon av lydenergien fram og attende til målet vart automatisk kompensert i ekko­loddet. No vart styrken til signalet uavhengig av djup og avstand!

Ein av ingeniørane ved Hav­forsk­ings­insti­tut­tet som var dyktig lei av torsketeljing fann ut at han kunne summere ekkoenergien i eit djupnelag, og at denne var proporsjonal med teljemålinga. Ekkointegratoren var oppfunnen, og publisert vitskapleg (Dragesund og Olsen 1965). Heilt nye, vitskaplege ekkolodd og sonarar, med utgangar for å måle signala mykje meir nøyaktig var bestilt til det nye fors­kings­far­tyet G. O. Sars i 1970, med fiskeridirektør Sunnanå si støtte. «20 millionar, men ikkje meir», var svaret hans til ivrige fysikarar og oseanografar ved instituttet, som alle ville bygge nytt og moderne.

Korleis kunne ein unngå at det nye utstyret varierte i yting, og korleis kunne ein samanlikna mengdene som våre farty målte med andre sine målingar, som samarbeidspartnarane frå Sovjet, Island og Storbritannia? Kalibrering med hydrofonar vart løysinga i starten, men det verkelege gjennombrotet kom ikkje før i 1980, då fysikaren K. Foote hadde løyst gåta om ekkostyrken frå metallkuler (Foote 1982), ein standard no like naturleg som kiloen i Paris. Etter dette kunne alle farty som skulle vera med i kartlegging kalibrere mot ei koparkule på 60 millimeter i diameter, hengande i nylonsnøre på om lag 20 meters djup. Ein dag eller to i Skogsvågen på Sotra var vanleg å spandere ved byrjinga av viktige tokt. Internasjonale prosedyrar for dette vart forfatta, filma og godtekne i det vitskaplege miljøet. Lenge før dette hadde ein no frå om lag 1970 nytta den nye ekkointegrasjons-metoden for å mengdemåle loddebestanden (Gjøsæter 2011). Ved å måle langs rette strekar i eit regulært mønster som dekte heile bestanden om hausten kunne ein no lage tettleikskart, og vidare multiplisere tettleik med areal for måling av total mengde. Oppdeling i årsklassar vart utført ved trålprøver og aldersavlesing. Kor mykje ein så kunne fiske av denne bestanden på oppimot 10 millionar tonn vart fiskeri­biolog­ane sitt problem. (Sjå måleserien av absolutt loddemengde, målt akustisk mellom 1970 og 2016 i artikkelen av Gjøsæter, Bogstad og Skaret i denne utgåva av Naturen).

For å måle reell tettleik av fisk måtte no denne summen av ekkostyrke konverterast attende til talet på fisk/m2, eller fisk/nm2 (nm=nautisk mil), eller kg/nm2, som er dei vanlege metodane, der ei kvadratnautisk mil (nm2) er eininga på sjøen. Mange forsøk på 70- og 80-talet bestemde ekkobidraget frå ein kilo sild og lodde på ulike måtar. I store og små bur, i samanliknande teljeforsøk og i merd med akustisk utstyr. Likevel er klassiske forsøk med måling av enkeltfisk av ulike fiskeslag og storleik i kontrollerte forsøk verdt å nemna. Her vart ekkoet av ein kilo sild kartlagt i detalj, og målingane viste at dette var sterkt avhengig av storleiken til fisken, og fiskeslaget. Matematiske samanhengar mellom ekkostyrke og fiskelengde vart rekna ut for alle dei viktigaste fiskelaga våre (Midttun og Hoff 1962; Nakken og Olsen 1977). Fiskestorleik, bestemd med tråling, kunne no nyttast til å berekne venta ekko frå ein enkelt gjennomsnittsfisk.

På denne tida kom også spørsmålet om kor nøyaktig lodda eller silda kunne målast, og statistisk starta ein å simulere og formulere det som på fagspråket heiter survey design. Dette handlar om kor mange trålstasjonar ein må ta, eller kor mange kursar (transekt) ein må gå gjennom fiskefordelinga for at presisjonen til målingane er god nok. Til fiskarane si undring måler vi ikkje alle stimane, men berre eit representativt utval i heile surveyområdet. Dette er sjølvsagt basert på same strategien som ein for eksempel nyttar for å berekne kor stor andel av folket som stemmer på eit gitt parti. Spør ein mange, med rett utval, blir svaret presist, og spør ein for få, med feil utval, blir svaret upresist. Høg presisjon kostar pengar og innsats, og ved eksperimentelle forsøk og oversampling fann ein ut at 5, 10 eller 20 nautiske mil mellom kursane var optimalt for presisjonen i mange fisketokt. For å redusere presisjonen til det halve, til dømes frå ±20 % til ±10 %, måtte innsatsen grovt sett firedoblast. Kostnaden med å gå frå to til åtte fors­kings­far­tøy for å dekke lodda, er formidabel, og var i mange høve ikkje naudsynt med omsyn på regulering av bestanden.

På 80-talet utførde ein også ein del klassiske forsøk for å etterprøve fysikken i metoden, til dømes at ekkointegralet var proporsjonalt med fisketettleik, det såkalla lineæritetsprinsippet. Lange somrar inne i Kvalvågen på Sotra vart også då nytta til målingar av sild og sei i spesielle bur, der dette vart bevist med eit sentralt arbeid av fysikaren K. G. Foote (1983). Enkelte korreksjonar, som til dømes for akustisk skygge-effekt, som er ein dempings-effekt som oppstår når ein måler gjennom svært tette og store konsentrasjonar av fisk, stod igjen, men det generelle fysiske lærebok-prinsippet vart bevist ein gong for alle. Middelekkoet frå 100 sild er 100 gonger middelekkoet frå ei sild.

Nøyaktige ekko frå enkeltfisk

Hittil hadde ein målt ekkoet frå enkeltfisk eksperimentelt, men eit nytt ekkolodd frå Simrad nytta no prinsipp oppdaga av amerikanske fors­ka­rar til å måle posisjonen til fisken (ekkoet) inne i lydstrålen nøyaktig. Splittstråle-prinsippet nyttar om lag same metode som vi nyttar for retningsbestemming av lyd med to øyrer, men mykje meir nøyaktig. Ved å dele svingaren i 4 delar (mottakarar) kunne fase-endringar mellom dei fire kvadrantane nyttast til posisjonering av målet både langskips og tverrskips. No kunne ein med eitt korrigere ekkoet for målet sin posisjon inne i strålen. Tidlegare, i enkeltstrålesystem, var ekkoet av fisken sterkt berre i senter av strålen, og svakare utover imot kantane. Ekkofordelinga vart då ei blanding av fisken sitt eige ekko og stråletapet. Når dette problemet var løyst, vart splittstråle-metoden med ein gong nytta til å måle ekkostyrke av enkeltfisk direkte i felt. Middelekkoet, og variasjonen i ekkoet av mange sild på same storleik målt tusenvis av gongar, var nettopp det talet vi var ute etter for å dele ekkointegralet med, for å berekne absolutt tettleik.

Data-ekkolodd

Gjennombrotet var også digitalt, der ekkoloddet sjølv no produserte digitale data som ikkje måtte digitaliserast på eigne A/D-kort før dei kunne handsamast i datamaskiner. Det er verdt å merke seg at G.O. Sars faktisk like etter bygging i 1970 fekk installert Norsk Data sin maskin NORD1, serienummer 3, innkjøpt på kongeleg resolusjon. På denne tida, då splittstråle-ekkoloddet kom, i 1984, var det enno NorskData10 og ND100 som vart nytta til ekkointegrering og databehandling.

Sidan ekkostyrken var storleiksavhengig nytta fiskarane dette ekkoloddet til direkte lengdemåling, særleg på torsk og hyse, der fisken ofte blir registrert som enkeltfisk i låge tettleikar, samanlikna med sild og lodde. Fargar både på skjerm og papir gav no eit ekkogram med meir informasjon enn før, sjølv om mange av dei eldre framleis svor til gråtonebilete.

Raskt etter, i 1988, kom også eit av dei viktigaste framskritta, med det nye vitskaplege ekkoloddet frå Simrad, EK500, som med «lure ting» i mottakaren kunne digitalisere lineært amplitude med ein dynamikk (forskjell mellom svakaste og sterkaste ekko) på 150 dB (altså en forskjell på 1 og 1015) og tre samtidige ekkoloddfrekvensar – uhøyrt for dei andre konkurrentane for slikt utstyr. Støy og plankton kunne no målast på same innstilling som botnekko og sendepuls, og ingen signal gjekk i metning og vart klipt i mottakaren. Dette hadde til tider vore eit stort problem på tidlegare system.

Heime vart vi overtalde av særs dyktige folk ved Simrad, Hav­fors­kings­insti­tut­tet, Christian Michelsen Instituttet og Universitetet i Bergen at framtida var tolking på skjerm i staden for på papir. Utviklinga av BEI (Bergen ekko Integrator) vart ei fellesoppgåve for mange, programmert på dei raskaste datamaskinane då, SUN-arbeidsstasjon. Datanettverk og Ethernet-kontaktpunkt vart raskt oppkopla om bord på G.O. Sars, og «datanerdane» inntok instrumentrommet for godt. Den vidare utviklinga er eigentleg «berre» ei datahistorie, men set likevel norsk industri og fors­king på kartet innanfor dette fagfeltet gong etter gong.

Multifrekvens-analyse og multistråle

Med mange frekvensar kunne ein nå etter kvart måle same stim med ulik frekvens, og ulikskapen mellom artar kunne brukast til automatisk arts­identi­fika­sjon (Korneliussen og Ona 2003), utskilling av planktonekko frå fiskeekko, og måling av dyreplankton. Tidlegare utvikling av senkekjøl på fors­kings­far­tya (Ona og Traynor 1990) for å minske dempingseffekten av luftbobler framfor og på svingar­ane, og utvikling av støysvake farty er døme på viktige steg mot ein betre og sikrare mengdemålingsmetodikk. Kapa­siteten til datamaskinar gjorde det også mogeleg å måle i mange strålar samtidig, og dagens sonarmetodikk gjer at fors­ka­rar og fiskarar også kan måle rundt heile fartyet nesten like nøyaktig i kvar stråle som med ekko­lodd. Informasjonstilfanget er også drastisk auka i siste generasjons ekko­lodd som måler samtidig ved bruk av breibandsmetodikk. Straumfarta i havet under fartyet blir målt med liknande akustisk metodikk, men med Dopplerprinsippet, slik at straumfart og retning blir målt i mange vasslag nedover til meir enn 500 meters djup. Bøyer eller sonder med vitskapleg ekkolodd kan enten setjast på botnen og måle alt oppimot overflata i lange periodar, eller monterast på sjølvgåande farkostar (AUV) under eller ved sida av fors­kings­far­tøya.

Utfordringane framover når det gjeld metoden ligg kanskje meir i biologien til målarten, enn i målemetodikken. Framleis kan vi ha problem med fisk svært nær overflata, og fisk svært nær botnen i blindsoner for ekkoloddstrålen. På begge desse problemfelta arbeider fors­ka­rar ved Hav­fors­kings­insti­tut­tet no med å forbetra dagens metodikk for kanskje å sjå fisk heilt inntil slike grenseflater. Metodane er internasjonale og gode lærebøker og definisjonsartiklar er på plass (Simmonds og MacLennan 2005; MacLennan mfl. 2002), og blir oppdaterte på større internasjonale møter om lag kvart femte år, der Bergen har hysa fleire, til dømes SEAFACTS (Symposium on the Ecosystem Approach with Fisheries Acoustics and Complimentary Technologies) i Grieghallen i 2008 med 322 fors­karar frå 37 land.

Nokre eksempel frå dagens bruk

Skreifloa i Lofoten

Torskebestanden har no nokre år vore på rekordnivå, og flotte registreringar frå gytetokta i Lofoten/Vesterålen ligg no lagra for ålmenn bruk. Eit lite bilete frå 2013 sør for Røst demonstrerer godt metoden vi nyttar (Figur 1). Det er her berre lest opp ei enkel fem-mil (5 nautiske mil ≈ 9,26 km) av toktet med målingar på nesten 3000 nautiske mil. Målingane på gytefelta, saman med vintertoktet i Barents­ha­vet gir eit godt grunnlag for forvalting av bestanden. (Sjå Gjøsæter, Bogstad og Skaret om tors­ken i denne utgåva av Naturen.)

Figur 1 Skreifloa i Lofoten, sør for Røst i 2013, målt med 4 stk Simrad EK60 ekkolodd, 0–250 meters djupne, frå fors­kings­fartyet Johan Hjort. Berre 38 kHz ekkogrammet er vist her, og fargeskalaen er fast, slik at sterke ekko har raudfarge og svake har blå farge. Alle ekko med svakare «volum-ekkostyrke» enn SV =−70 dB er kutta (terskla, slik at ekko frå plankton og småfisk ikkje er synleg). Om lag kl. 1731 (UTC) stoppar ein opp for CTD (dvs. måler konduktivitet, temperatur og dyp) og tråling og farta minskar difor. Integrator-tala, som er proporsjonale med fiskemengde (summert frå botnen og opp til 70 meters djup) i raudt viser opp til 30 000 (m2/nm2) i summert ekkoenergi for halvmila midt på papiret. Dette svarar til ein tettleik på omlag 0,8 fisk/m2, eller 2,7 millionar fisk per kvadratnautisk mil.

Sensitivitet og informasjonsmengd

Av og til ynskjer vi å studere ekko frå partiklar som er mykje mindre enn fisk. Egga som blir gytt i Lofoten, og fiskelarvane, gir om lag ein million gonger svakare ekko enn sjølve mor-tors­ken. Likevel kan vi registrere dette med dei nye breibands-ekkolodda som no kjem på marknaden. Figur 2 viser forsøk med registreringar av enkle torskeegg på 1,4 mm diameter, og vidare i Figur 3, ekkoet frå ein torskelarve (ca. 10 dagar gammal), med fullt frekvensspekter for identifikasjon etter at larven har fått ei lita gassboble inn i symjebæra si. Metodane skal vidare nyttast til å studere vertikalfordeling av egg og larvar i Lofoten og skjebnen deira i høve til død og overleving. Tettleiken av larve-mat (raudåte-larvar) kan også studerast med same metode på kort avstand (0–20 m), frå utstyr som blir senka ned gjennom vassøyla. Slik spektralanalyse av ekkoet frå små enkeltmål blir elles nytta i biologien av flaggermus til å bestemme kor feite flugene er.

Figur 2 Ekko av enkle torskeegg, 1,4 mm i diameter inne i ekkoloddstrålen i ein 5 meter djup forsøkstank i Austevoll. Ekkospor med svak oppdriftsfart (sakte nedover i bildet) i sjøvann er egg, mens ekkospor med høgare stigefart er frå mikrobobler frå tankveggen. Ekkostyrken til eit egg på høgfrekvensekkolodd, 300–360 kHz, normalt nytta på dyreplankton, er omlag −100 dB, eller ca. 10 millionar gonger svakare enn frå ein stor torsk (−30 dB). Tilsvarande ekko som frå eit torskeegg, får vi frå ein liten raudåtekropp.
Figur 3 Ekkospor av 9 mm torske­larvar etter første symje­blære­fylling. Opptak i ein 5 meter djup eksperimenttank i Austevoll med Simrad EK80 breibands-ekkolodd. Forstørra ekkospor i forstørra bilete oppe i midten og ekkostyrke og ekkospekter frå 175 – 250 kHz er vist oppe til venstre, med målet sin posisjon inne i strålen oppe til høgre.
Figur 4 Fine, oppløste ekko av enkle lysprikkfisk (Bentosema glaciale) på 350 meters djup inne i Osterfjorden under forsøk med Simrad EK80 breibands-ekkolodd frå nedsenka ekkolodd-sonde. Sonden (biletet) inneheld 4 ekkolodd, stereokamera og CTD, som sender data om bort via ein 6000 meter lang optisk kabel. Maksimaldjup er 1500 meter. Her pingar ekkolodda med 10 loddskot i sekundet, og måler då berre ut til 25 meters avstand frå sonden, og eit lite utsnitt fra 13 til 18 meter er vist her som ein demonstrasjon av oppløysingsevna til breibands-ekkolodd. Ekkostyrken til enkle mål blir her målt opptil 100 gonger idet målet sym gjennom strålen.

Oppløysing

Ekkolodda våre når berre ned til eit vist djup, for eksempel 1000 meter under ideelle forhold for den frekvensen som blir mest nytta, det vil seie 38 kHz. Oppløysinga derimot blir grovare dess djupare ein kjem fordi lydstrålen på 7 graders opning gir eit stort volum på for eksempel 500 meters djup. Oppløysingsvolumet på dette djupet er faktisk over 2000 m3, og det er frå dette volumet ekkoet blir generert og summert. Ekkoet frå alle fisk og organismar frå dette volumet er samansett og ikkje separerbart i ekkoloddet. Vi kan manipulere og trekkje ut svake og sterke mål, men ikkje stort meir. God oppløysing får vi berre dersom vi tek heile ekkoloddsystemet med oss nedover, og skyt på kort avstand mot registreringa her nede. Slik profilering av vass-søyla er her det nye, og eit bilete frå dette er vist i Figur 4. Detaljekko av enkelt­individ som sonden passerer på veg ned og opp kan no analyserast i ettertid, og kanskje fotograferast på veg opp. Sidan registreringa er oppløyst i enkeltmål kan ein enten telje eller ekko-integrere og få mål på absolutt tettleik (antall/m3) av ulike målkategoriar, som raudåte, krill, lysprikkfisk, larvar og større fisk.

Figur 5 Ekkogram frå Trømsøflaket i mars 2016, frå G.O. Sars under utprøving av breibands-ekkolodd. Biletet viser stor torsk som beitar kraftig på to loddestimar. Loddestimen til høgre blir angripen av stor torsk både i «beina» og i «magen», mens stimen til venstre er nesten ferdig oppeten. Repeterte dekningar i slike område kan kanskje med god prøvetaking og mageanalyser nyttast til å berekne predatortrykk og gradvis reduksjon av loddemengde over tid?

3D

På lengre avstandar måler vi no fiskestimane 3-dimensjonalt, delvis ved 2D kutting og rekonstruksjon, men også direkte ved 3D i kvart loddskot ut til sida, rekonstruert frå 500 ekkoloddstrålar. Eit eksempel på ein fin stim av tobis, alltid med «ein fot i botnen», er vist i Figur 6. Her er stimen direkte sett inn i sjøkart i full 3D i sanntid, slik at skipperen kanskje kan ta på sine virtuelle briller og «seile» langs botnen og sjå seg rundt i havrommet som multistrålesystema har avbilda. Sjølvsagt endrar situasjonen seg raskt, men rom-biletet gir ein heilt annan synsvinkel enn ekkoloddinformasjonen.

Figur 6 Nye måtar å framstille akustiske data frå akustiske multistrålesystem. Her har ein nytta programsystemet Simrad TD50 for å framstille i sanntid data frå multistråle-ekkoloddet ME70. På botnen ser vi tobis-stimar 3-dimensjonalt framstilt i sanntid, med botnen som ei grå skive under. Biletet kan roterast og endrast og forstørrast med eit musetrykk i sjølve program­systemet.

Stasjonære ekkoloddsystem

Eit av dei siste hjelpeverktya eg vil nemna er permanente, stasjonære ekkoloddsystem som vi kan setje på botnen i ein periode for å studere spesielle fenomen. Ei kjede av slike skal no setjast ut i Lofoten-Vesterålen, med full tilgang til data på internett, finansiert av Statoil, Forskingsrådet og Hav­fors­kings­insti­tut­tet. Første test­instrumentet med to ekkolodd har alle­reie vore i sving i nokre år, og på kaffi­rommet på vår avdeling har vi heile tida rullande ekkogramma frå dette området. For oss har det vore flott kvar morgon å kunne studere torskeinnsiget – men også heimsiget av fisk frå dei to siste sesongane i Lofoten. Her kunne vi også i vinter sjå på vandringa av «silde­dottar» frå overvintringsområdet og nedover imot gytefelta. Slike kjeder av målarar vil heilt sikkert bli viktige observasjonspostar for målingar i økosystema våre i framtida, slik meteorologien gjer det i dag.

Framtida

Å kunne gi nøyaktige mål på mengde, rekruttering og vekst er likevel framleis det viktigaste grunnlaget for at Hav­fors­kings­insti­tut­tet skal kunna gi råd om langsiktig forvalting av dei viktigaste fiskebestandane våre. Å kunne måle no-tilstanden i mange bestandar er enno den viktigaste styrken til den akustiske målemetoden framfor andre biologiske modellmetodar, som ofte best fortel korleis tilstanden var for nokre år sidan. Ny metodikk i undervassakustikk er også viktig for å forstå dei store marine økosystema våre, der sampelet mellom mange fiskeslag ofte kan studerast i detalj på avstandar som er umogeleg med andre verkty. Avbildinga av ein loddestim på Tromsøflaket (Figur 5), angripen av stor torsk både i «foten» og i «magen» kan være eit slutteksempel herifrå. Dette er truleg framtida, og dei nyaste verktya for unge, nysgjerrige fors­karar og fiskarar;– der leika det fisk nedi kavet, og den leiken den ville han sjå.

Referansar og vidare lesing

Anon. 1934. Forsøkene med ekkolodd ved Brislingfisket. Tiddsskrift for Hermetikindustrien, (July 1934): 222–223.

Gjøsæter H. 2011. The Barents Sea capelin autumn investigations 19722011 a 40 years anniversary. 20 sider. Institute of Marine Research, Bergen, Norway.

Dragesund O og Olsen S. 1965. On the possibility of estimating year-class strength by measuring echo abundance of 0-group fish. FiskDir. Skr. Ser. Havunders. 13: 47–75.

Foote KG. 1982a. Optimising copper spheres for precision calibration of hydroacoustic equipment. J. Acoust. Soc. Am. 71: 742–747.

Foote KG. 1983. Linearity of fisheries acoustics, with addition theorems. J. Acoust. Soc. Am. 73: 1932–1940.

Godø OR, Johnsen S og Torkelsen T. 2014. The LoVe obervatory is in operation.

Korneliussen RJ og Ona E. 2003. Synthetic echograms generated from the relative frequency response. ICES J. Mar. Sci. 60: 636–640.

MacLennan DN, Fernandes PG og Dalen J. 2002. A consistent approach to definitions and symbols in fisheries acoustics. ICES J. Mar. Sci. 59: 365–369.

Midttun L og Hoff I. 1962. Measurements of the reflection of sound by fish. FiskDir. Skr. Ser. Havunders. 13: 1–18.

Nakken O og Olsen K. 1977. Target strength measurements of fish. Rapp. P.-v. Reun. Cons. Int. Explor. Mer 170: 52–69.

Ona E og Traynor J. 1990. Hull mounted protruding transducer for improved echo integration in bad weather. ICES CM 1990, B:3: 1–10.

Simmonds J og MacLennan D. 2005. Fisheries Acoustics. Theory and Practice, 2nd ed. Blackwell Science, Oxford.

Sund O. 1935. Echo sounding in fishery research. Nature 135: 953.

Idunn bruker informasjonskapsler (cookies). Ved å fortsette å bruke nettsiden godtar du dette. Klikk her for mer informasjon